Month: November 2025

An Radyo 051 – Tressa Rann an Chartour

  • Delia Brotherton gans derivas Dalva an Yeth
  • Nowodhow an Seythen
  • Nowodhow an Norvys Keltek – Jerry Sethir
  • ‘Anyet’ – Nicholas Williams

Kanow an seythen ma

  • “Antempna Kernewek” – Simon Glanville
  • “Gwynn war dhu” – Graham Sandercock
  • “Chase the ace” – Mec Lir
  • “Hyns Tramm” – Kewbanda
  • “Ty yw gis-dhonsyer, Melder” – Phil Knight
  • “Goon las” – Jamie Toms & Lauren Chandler
  • “Lugern Porthenys” – Josiah James
  • “Flycellar/Unity/Heva Cornische” – Dalla
  • “Rosveur” – Bolingey Troylers
  • “Yth yw hi bew” – The Revivals

Nowodhow an Norvys Keltek

Yn Kembra – BBC Kembra

Y fydh towlenn-bellwolok nowydh rag fleghes yn Kembrek dhe benn an vlydhen ma, selys orth ki Ostralek ‘Bluey’.

‘Bluey’ yw ki bewhes didhanus re beu da gans fleghes yn Ostrali a-dhia dhew vil hag etek hag an keth towlenn re lesas dre’n norvys seulabrys. Yth yw onan an towlennow rag fleghes an moyha a-vri y’n norvys, ow pos gwelys yn moy ages kans ha dew ugens pow, ha hi a waynyas piwasow hag Emmy ha BAFTA. Yma fylm a hirder leun ow pos gwrys y’n eur ma a vydh diskwedhys yn kynsa yn mis Est dew vil seyth warn ugens.

Yth esa hwarvos yn ayrborth Kardydh y’n dy’Gwener usi passys rag lonchya an kevres ha poblekhe devedhyans Bluey yn Kembra.

Y hanow a vydh Blŵi yn Kembrek hag an levow a vydh gwrys yn Kembrek gans kowethas askorra Tinopolis. Darlesys vydh yn S4C a-dhiworth an degves war ugens a vis Kevardhu. Sioned Geraint, desedhegores dhalgh S4C, a leveris an kevres nowydh dhe vos gwaytys yn hir. Cecilia Persson, pennlewores an asrann Fleghes ha Teylu yn Studhvaow BBC an leveris hi dhe vos pur lowen Blŵi dhe dhos dhe S4C. Hi a leveris ‘Hwedhlow didhanus an kevres yw da gans teyluyow yn pup le ha splann yw may hyll tus yn Kembra omlowenhe Blŵi der aga yeth aga honan.’

Yn Iwerdhon – RTÉ

Yma gweythva nowydh “gwels yn gas” ow pos drehevys yn Duleek, Konteth Meath, gans kowethas henwys Karbon AMS. Amkan an weythva yw dhe brovia nerth lowr dhe doemmhe diw weythva a wra ferylieth kyns penn nessa blydhen. Drehevyans an weythva nowydh yw gwatys dhe vos kowal yn nessa rann dew vil hwegh warn ugens wosa kevarghow a beswar ugens milvil euro a-dreus pymthek blydhen.

An negys yw keskowethyans ynter Karbon AMS, tiogyon deythyek ha kowethas feryliethek Alexion yw asrann a AstraZeneca.

An tybyans a-dryv ober an weythva yw dhe dhevnydhya gwels proviys gans tiogyon deythyek a-ji dhe bymthek kilometer a-dro dhe’n tyller. Argerdh trethans anayrobek a vydh kemmeres an gas bewvitheyn a-dhiworth an gwels, a yll bos leskys rag gul toemmheans. Ynwedh, an argerdh a wra isaskorrans leun a vethynnow a yll bos dehwelys dhe’n bargenyow-tir rag bos devnydhys avel godeyl rag maga an dor hag ynkresshe y yeghes.

Kowethas arall Nerth Glas Lunderstown re beu sevys gans tiogyon deythyek Donal Hartford ha Brugha Duffy rag dyghtya provians an gwels der gesoberi gans tiogyon erell.

An weythva nowydh yn Duleek yw an kynsa a dheg usi war dowlenn Karbon AMS yn Iwerdhon dre’n vyldhynyow ow tos.

Yn Alban – Glasgow Live

Tus re dhannvonas trubyttow dhe ikon Glasgow Syr Billy Connolly a-gynsow hag ev ow solempnya y dressa ha peswar ugens pennbloedh y’n tressa warn ugens a vis Du.

Yth esa ev ow kwari, ow seni hag ow kul komedi der moy ages deg ha dew ugens blydhen y’n R.U. hag yn keswlasek.

Pup-prys ev re leveris hwedhlow bryntin a’y flogholeth hag ev ow tevi yn ranndir Anderston.

Ost Tavern an Derwenn dhe Loch Lomond, boesti a wodrigas Syrr Billy lieskweyth a leveris ‘Ev a wodrigas omma Nadelik nans yw nebes blydhynyow. Ev a dheuth a-ji ha pysi brewgig hag avalow-dor nag esa y’gan rol-voes dre vlydhynyow, mes an keginer a’n gwrug ragdho.

Ev re waris yn fylmow pals, y’ga mysk an kynsa fylm Disney a-dro dhe Alban, henwys ‘Brave’ hag ynno ev a wrug rann avel Myghtern Fergus.

A-varra y’n vlydhen ma y feu gwrys an Pennseythun Big Yin a somlempnyas y ober der kemmysk a hwarvosow, y’ga mysk, fylmow, ilow, komedi, ha tornow kerdhes ha diwrosa.

Yma nebes lymnansow anodho, nebes anedha yn hyns lymmnans Glasgow, hag ev a bes gul merk ow pesya orth tus a-dreus dhe’n sita.

Yn Manow – Manow Hedhyw

Unn komposydh an moyha a-vri yn Manow, Matthew Warren, re leveris bos war y dowlenn dhe wul an kynsa gwari-kan skrifys yn-tien yn Yeth Manow. An oberenn henwys ‘Caillagh’, a vydh diskwedhys yn kynsa yn kynyav dew vil hwegh warn ugens der ‘Blein ny Gaelgey’, po Blydhen Yeth Manow hag ynni keskanow, hwarvosow, obervaow, argerdhow adhyskansek, ha perthyansow gonisogethek a-dreus dhe’n ynys.

Matthew, a wayas y’n ynys yn dew vil hag ugens a leveris hy bos y oberenn a’n moyha ughelhwansek bythkweth.

An gwari-kan nowydh yw selys orth hengov Dydh Sen Stefan a helghi gwrannennow may hwra bagas mos yn-mes rag assaya kavoes an edhenn vyghan.

An oberenn a vydh diskwedhes der Yeth Manow gans treylyans yn Sowsnek gans Bob Carswell.

NOWODHOW AN SEYTHEN

Yth eson ow talleth gans nowodhow da dhe Gernewegoryon oll…

<<Julian German>>

Henn o konseler Julian German ow ri dhyn an nowodhow bos agan taves nowydh kemerys yn-dann an chartour orth an keth nivel ha’n tavosow Keltek erel.

Konsel Kernow re beu ow strivya dhe waynya hemma rag movya an taves war-rag.

Pennledyer Gonisogeth Mark Trevethan a lever dhyn pandr’a vydh an styr…

<<Mark Trevethan>>

***
Ha lemmyn nowodhow erel…

Bojet Breten Veur a veu synsys y’n seythen yw passys hag yth esa menegans Kernow gans an Chancellor.

Rachel Reeves a leveris bos deg milvil peuns warn ugens ow tos dhyn dres diw vledhen rag skoodhya negysyow.

Byttegyns pennledyer Chambour Kenwerth Kernow, John Brown, a veu troblys gans kressyans gober ispoyntel.

Ev a grys bos gwasketh moy war negysyow y’n prys ma ha meur anedha ow pattalya erbyn kostow ughella yn pub sorn.

***
Menyster Diwysyans an Governans Breten Veur a dheuth dhe Gernow y’n seythen yw passys rag lonchya strateji rag moonyow krytykel.

Pur dhe les o dhodho gweles Krofti Deghow ha klewes adro dhe dhisplegya lythyum yn Kernow.

***
Gwaynya pewas Emmy re wrug fylm ow tuchya mernans den Truru neb a veu ledhys yn Ukrayn.

Gelwys veu Lammor Yfarn… po Hell Jumper… ha holya fatel wre Chris Parry ri gweres dhe bobel yn kres a dylleryow kas.

Colin Barr a wrug usya fylm omfylmys gans an den eth bloodh warn ugens.

***
Henn yw oll an seythen ma – y fydh moy Nessa seythen

An Tonji 5 – Nadelikweyth

Da yw genen ilow an seson Nadelik. Yma TOTP2 yn Sowsnek – mes lemmyn… An Tonji a wra dehweles gans dyllans arbennik Nadelik. Re bo delit dhywgh an dowlen ma.  

An Radyo 050 – Kemysk Warbarth

  • Jon Mills a gews war desten pewas Gol Ylow Cambron neb a veu res dhe vagas ylow henwys ‘Kemysk Warbarth’.
  • Nowodhow an Seythen
  • Nowodhow an Norvys Keltek – Jerry Sethir
  • ‘Already’ – Nicholas Williams

Kanow an seythen ma

  • “Meur ras” – Te Rewys
  • “Holan, tan ha gwyns” – Aggie Boys
  • “Hos los coth’ – Kemysk Warbarth (meur ras Chris Trevena a’n rekordyans)
  • “Pachpi kozh – pachpi new'” – Alan Stivell
  • “Omgomfort” – Ben Harris ha Frances Bennett
  • “Gas e” – Fiona O’ Cleirigh
  • “Maggie May’s Dubpipe” – System Son Kernow
  • “Kerry Set” – An Teallach
  • “Towl Ros” – Bagas Porthia
  • “Eus Keus” – Gwenno

Nowodhow an Norvys Keltek

Yn Kembra – Nation.cymru

Yma’n dowlenn rag an peswara park kennedhlek yn Kembra yn-dann wodros y’n eur ma wosa dadhlow er y bynn. Yma towlenn profys gans Governans Kembra dhe wul park kennedhlek nowydh a-dreus dhe rannow a Flintshire, Denbighshire, Wrexham and Powys. Y fia an kynsa park kennedhlek nowydh gwrys yn eth ha tri ugens blydhen, hag an hanow profys yw Park Kennedhlek Glyndwr.

Governans Kembra re leveris aga omrians dhe’n ragdres mes yma nebes prederow yn Flintshire a-dro dh’y siwyansow yn erbysiethek hag yn gonisogethek.

Kost a jiow yw an brassa preder, ha soedhogyon hag eseli erell a Gessedhek Hwithrans Gorvires Erbysieth ha Kyrghynnedh konsel Flintshire yw prederus a-dro dhe’n chons a ynkressyans yn pris chiow owth herdhya dhe-ves Kembrogyon. Ynwedh, yma prederow a-dro dhe finwedhyans a spas rag drehevel chiow nowydh ha tevyans a’n erbysieth a siwsa. Keffrys ha henna, nyns esa afydhyans a-dhiworth Governans Kembra i dhe dyli kostow an menystrans keworransel a via res.

Konseloryon yn kabinet Konsel Flintshire a wra kuntelles rag ervira mars yw an prederow bras lowr dhe worthenebi an dowlenn.

Yn Iwerdhon – RTÉ

Menydh yn Konteth Antrim mayth esa onan an brassa bal-glow yn Iwerdhon West, re dheuth ha bos onan a’n brassa ragdresow a dhaswul tiryow-glyb yn Europa oll.

Yth esa bal-glow yn Menydh Bencroy, owth askorra glow rag gorsav-tredan ESB Arigna, bys dhe vil, naw kans, deg ha peswar ugens. Y’n dydhyow ma an menydh yw rann an Ranndir Arbennik a Withans Cuilagh-Anierin, hag onan a’n brassa keunegenndiryow yn Iwerdhon may ma seyth eghenn a enyvales peryllys.

Yma a-dro dhe dhew ugens tiek powek ha kevrennogyon erell owth oberi warbarth rag avonsya an gwella fordhow a dhaswul tiryow-glyb a yll bos lesys a-dreus dhe Europa.

An menydh ma yw rann a ragdres gwithans a diryow-glyb gans an EU a vydh pesya pymp blydhen, hag yma an ragdres ow pos menystrys gans towlenn henwys ‘WaterLANDS’ hag usi ow kweres orth tiogyon dre brovia arghans rag an kostow keworransel a dhaswul an tir.

Yttwi ha pannweyth-doroniethek gwrys a wlan-kokonut usi ow pos gwrys rag lenthe dowrfros, maglenna godhes, ha fasthe dor. Henn a gennerth plansow dhe devi war an towargh ow kweres lehe koll a garbon ha daswul an kyghynnedh naturel.

Yn Alban – STV

Yma parti Glas yn Alban owth assaya gul chanjyow yn lagha nowydh rag gweres sawya onan a’n eghennow an moyha arbennik yn Alban – an gwiwer rudh. Ymons i owth assaya keworra euryador dhe’n reyth nowydh rag herdhya war-rag ynkressyans yn poblans an gwiwer rudh.

An reyth – Reyth Kyrghynnedh Naturel (Alban) – yw pur vras, hag yma partiow erell owth assasya gul a-dro dhe dri hans chanj. Mars yw ev afydhhes gans Holyrood, ev a vydh gorra devar war venystroryon Albanek dhe wul amkanow fyrv rag daswul natur.

An parti Glas a lever an niverow a wiwerow rudh dhe goedha yn terroesus y’n degblydhynyow a-gynsow, dre vras awos kesstrif gans gwiwerow loes, ha gweythresow moy a-dhiworth an Governans yw res rag chanjya hemma. I a lever an gwiwerow dhe vos pur a-vri rag mentena yeghes an koesow dre lesa has ha koskow.

An reyth, re sewenis y’n kynsa raglev yn Holyrood, a vydh daswul menystrans poblans karow yn Alban ynwedh der arnowydhhe nerth an awtouritaow a dhyght orth parkow kennedhlek Alban.

Eseli an kessedhek Negys Powek a vydh dalleth dadhla chanjyow y’n reyth y’n seythun ma.

Yn Manow – Manow Hedhyw

Yma gwerthji aswonnys yn ta a werth yn ranndir ‘Union Mills’ yn Manow y’n eur ma. An gwerthji ’Spar’ yn fordh A1 a-dhiworth Douglas dhe Peel, re beu an gwerthji ha soedhva-post deythyek y’n dreveglos ena dre henedhow a dus, mes aswonnys yn ta yw drefenn bos dyghtys seulabrys gans teylu ‘Gibb’, hag ynno Barry, Robin ha Maurice a dheuth ha bos an bagas-ilowek aswonnys diwettha avel an Breder Gibb po an Bee Gees. Genys veu an breder y’n gwerthji na yn diwettha blydhynyow an peswara degblydhen, hag i a wayas gans aga thas dhe Manchester yn mil, naw kans, pymthek ha dew ugens. I a wayas arta, dhe Ostrali yn mil, naw kans etek ha dew ugens, ha wor’tiwedh dhe Bow Amerika wosa seweni aga bagas ilowek.

NOWODHOW AN SEYTHEN

Plesys yw mer Porthia wosa prevyans skema unn-tu yn fordhow an dre. Ev a vynnas y assaya awos bos stretys pur ynn ha kudynnow passya ena yn fenowgh. Konsel Kernow a lever bos duryans an prevyans unn vledhen. Byttegyns, pesya a wra heb finwedh mars yw sewenus.
***
Neyjennow ynter Kernow ha Loundres a vydh ow pesya herwydh Skybus. An hynsayr a hedhas yn kynsa pan esa kudyn gans an kowethas esa orth y weythya. Nena, Blue Islands a leveris i dhe wul an hynsayr – mes lemmyn i re hedhas ynwedh. Skybus a lever i dhe usya ken jynn ebron.
***
Tell brockas re godhas ha gul damaj dhe’n hynshorn dhe Heyl. Yma gweythysi orth y ewnhe yn uskis byttegyns gonisyow ynter Aberplymm ha Pennsans re beu delatyes.
***
Den orth kolon kemeneth Porthia dres lies degbledhen re verwis. Kevys marow veu Toni Carver ha lemmyn Yma skruth y’n dre. Ev o perghen paper nowodhow leel, ilewydh gwerinek ha da o gansa krambla alsyow. Y deylu a vynn mires dhe’n termyn a dheu.
***
Henn yw oll an seythen ma
Y fydh moy Nessa seythen

An Radyo 049 – Skrisel Gool Keskeltek an Oriant

  • Jenefer Lowe – Skrisel yw dyllys rag gool arbennik nessa bledhen yn Breten Vyghan.
  • Nowodhow an Seythen
  • Nowodhow an Norvys Keltek – Jerry Sethir
  • Vittoria Veneto – Nicholas Williams

Kanow an seythen ma

  • “Helyk brav’ – Simon Glanville
  • “Ha my a’th welas” – Ahanan
  • “Kernow, ow thre” – Anna Anise
  • Reels – Kilfenora Ceili Band
  • “An wrannen” – Ragamuffin
  • “Goles an botel” – Mamvro
  • “Seythen eth dydh” – Skwardya
  • “Tresor” – Gwenno
  • “Kernow” – Graham Sandercock

Nowodhow an Norvys Keltek

Yn Kembra – nation.cymru

Yma bagas a hwithoryon ordenys gans Pennskol Aberystwyth ow kul hwithrans nowydh a-dro dhe studh a negys powel yn Kembra. An hwithrans yw arghesys gans Governans RU rag kavoes gorthybow dhe wovynnow a-dro dhe’n fordhow mayth usi negysyow powel ow tyghtya orth kudynnow a-gynsow. An amkan yw dhe weles skeusenn klerra a’n gwask unnik eus orth negysyow powel ha’ga heheveli orth negysyow yn ranndiryow trevel.

Doktour Ellen Hjort, unn hwithores y’n ragdres a leveris: ‘An kudynnow rag negysyow yw kovnotys yn ta, mes Kembra bowel yw diskwedhys yn anlowr yn derivadow Predenek lieskweyth, ha ni a vynn konvedhes fatell yw dyghtys an kudynnow ma gans negysyow yn ranndiryow powel yn arbennik. Yma govenek dhyn agan hwithrans dhe vos kedhlow dhe-les gans gwrioryon polisi y’n Senedd hag yn Westminster, keffrys ha kowethasow a skoedh negysyow, rag aga gweres dhe wul skoedhyans furvys yn arbennik rag Kembra bowel.’

Bronwen Raine, Pennlewores a Antur Cymru, a gyv skoedhyans rag negysyow a leveris: ‘Negysyow yw pur a-vri dhe’n kemmyniethow mayth yns i rann anedha, i a brov arvethyans, hedhas dhe wara ha gonisyow hag i a wra rann a vewnans kemmyniethek.’

Yn Iwerdhon – RTE

Wosa ragdres a-varra y’n vlydhen ma, niver bras a vagasow kemmyniethek re ombrofyas rag adoptya men kov y’ga ogas. Lemmyn, dinas-kylgh yn Inch, Konteth Clare, re beu adoptys gans dyskyblon y’n skol rybdho avel rann an ragdres gans Konsel an Ertach.

An tyller yw klos gans kleudh ha torrlann hag o treveth kyns rag tiogyon a driga y’n oes a-varr Gristionedh. Dre adoptya an tyller, Skol Kennedhlek Inch a yll kavoes skentoleth, kussul ha skoedhyans rag aga gweres a dhifres an dinas-kylgh a-barth henedhow a dheu hag avonsya aga ertach teythyek.

Penndyskador an skol, Connor McKenna, a leveris an gemmynieth dhe wodhvos yn kever an dinas, mes yn brys an fleghes yth o tyller may feu kellys pelyow-troes hepken. Ev a leveris: ’Ny dhallethsyn ni hwithra y’n tyller meur kyns kesoberi gans kessedhek Treveglos Kempenn Inch der nebes blydhynyow yw passys, mes lemmyn ni a aswonn talvos an tyller-istorek eus a-ji yn emlow an skol.’

Keffrys ha dyski nebes moy a-dro dhe istori an dinas-kylgh yma war dowlenn an skol dh’y dhevnydhya avel stevell-dhyski yn-mes.

Yn Alban – BBC

Nans yw eth war ugens blydhen, Barry ha Claire Taylor, a dheuth ha bos hweghves henedh aga theylu dhe restra an popti yw tybys bos an kottha popti yn Alban.

Popti Alexander Taylor re beu yn kres an dre Strathaven, yn Lanarkshire Soth, a-ban igoras ev yn mil, eth kans hag ugens, pan asas dew vroder bargen-tir an teylu rag dalleth an negys. Askorrans an negys o byghan dhe’n termyn ma drefenn bos an gwerthji onan a seyth y’n dreveglos, mes lemmyn yth yw an huni yn unnik yw gesys.

Res o dhe’n negys chanjya rag dyghtya orth gorholethow an norvys dre’n vlydhynyow, ha pub henedh a’n avonsyas yn neb fordh, Clare ha Barry ynwedh, owth assaya resaytys hag askorrans nowydh.

Mes, wosa dew kans blydhen y’n keth teylu, i re erviras bos termyn da dhe waya war-rag ha gwertha an popti. Wosa degblydhynyow a vyttinyow a-varr ha dydhyow-oberi pur hir, yma govenek dhe Varry ha Claire i dhe alloes kavoes perghennegoryon nowydh rag an popti koth rag may hyllons i dehweles dh’aga dallethva avel artydhyon.

Yn Manow – Manow Hedhyw

Hwegynn-choklet nowydh re beu gwrys gans Gwerthji Gwara Ammethek rag enora triger an moyha aswonnadow Ramsey; kath jynjyber y liw henwys Thomas. Y hwedhel a dhallathas y’n keth gwerthji wosa bos diskudhys avel kathik wandrys ow koska avel pel yn mysk seghyer a ruen. Ev a withas y’n gwerthji ha dos ha bos rann a vewnans dydhyek ena, ow tynnerghi prenoryon dhe’n rekenva, ow koska war seghyer a reun hwath, ha dyghtya delivransow.

Dre’n vlydhynyow ev re hwithras yn gwerthjiow erell yn Ramsey; koffijiow, gwerthji an kempenner-gols, ha gwerthji paper-nowodhow yn Stret an Senedh, may hyll ev bos gwelys ow koska y’n fenester a-rag.

Vyajyow Thomas re ysytynnas yn media-kowethasek hag yma folenn Facebook dhodho yw dyghtys ragdho gans Suzanne Young ha Dawn Barlow, hag yma moy ages mil, pymp kans holyer dhodho.

Arghans gwrys dre wertha an hwegynn choklet nowydh a vydh devnydhys rag pesya maga Thomas ha skoedhya ragdresow les enyvales, owth ynstynna an spyrys kemmyniethek re drigas Thomas yn y mysk dre’n hwegh blydhen yw passys.

NOWODHOW AN SEYTHEN

Tavern gwag yn Aberfala re loskas dhe’n dor.
Boslowick Inn a gavas tan ynno y’n nos wosa bos deges termyn hir.
Yma hwans drehevel chiow nowydh y’n le na.
Yma an kreslu ow hwithra prag y tallathas an tan.
***
Yma daswel down war werthji yn Aberfala wosa gwerthow dhe lehe yn feur.
Dell hevel, yma koll bras prow dre hwegh niveren dhe Velinyow Treyago.
Kaderyer Bruce Robertson a leveris bos meur a vona spenys gans tredan ha toll… byttegyns… gwerthow yw plat.
***
Kystyow plansa dur yn Pennsans re dhallathas argyans y’n dre.
Nebes pobel a grys an kystyow yn Stret Marghas Yow dhe heveli ha logelyow.
I a veu gwrys avel ran a dhasfurvyans fordhow ena gans hwans bos gwell rag pobel war droos.
***
Kevys re beu Flamingo yowynk dhyworth Kernow yn Breten Vyghan.
Diank a wrug Frankie nans yw seythen po moy dhyworth Park Paradhis yn Heyl.
Dell hevel, neyjya a wrug tramor kynth esa diwaskel klyppys.
Perghen an park, David Woolcock, a leveris bos an edhen dhe vos yn point da.
***
Henn yw oll an seythen ma
Y fydh moy Nessa seythen

An Radyo 048 – Mynstralek

Kanow an seythen ma

  • “Kan Kernow Divres” – Tir ha Tavas
  • “Fros Glasneth” – Mynstralek (gans Esme Tackley)
  • “Amhrán na farraige” – Lisa Hannigan
  • “Diskwedh dhymm an towl” – Kensey
  • Sedhek yn Tavern Melinji 1999
  • Sedhek Golrooz 2015
  • “War lann an gover” – James Hawken
  • “Drehevoryon Empureth” – Mamvro
  • “Nyns yw es” – Skwardya

Nowodhow an Norvys Keltek

Yn Kembra – nation.cymru

Aberystwyth re junyas roesweyth ollvysel a dri hans sita re beu aswonnys rag aga hoethter yn oberennow gwriansek a-dreus dhe’n Norvys, ha dos ha bos an kynsa sita yn Kembra yw Sita a Wonisogeth UNESCO.

An aswonnvos a dheu wosa ombrofyans gans Keskowethyans Dinas Llen ow tiskwedhes kolonn lyennek Aberystwyth ha’y lyverjiow, goelyow, gwarivaow, hwarvosow gonisogethek, arethow, kresennow a hwithrans, dyllo, bardhonieth ha skrifa.

Professor Mererid Hopwood a’n Asrann a Studhyansow Kembrek ha Keltek yn Pennskol Aberystwyth a leveris: ‘Hemm yw an kynsa ranndir yn Kembra a veu aswonnys gans roesweyth Sita Gwriansek UNESCO, ha’n styr a henna a dres sita Aberystwyth ha Konteth Keredigion, bys yn gwariva gennedhlek hag ollvysel. Yma chons dre hemma dhe galeshe an ertach lyennek yw da genen y’n tyller ma ha ni orth y gevranna gans an norvys. Yma lavar yn kembrek a lever an ober dhe dhalleth wosa gwaynya piwas hag yth eson ni ow kwaytya lemmyn an ober a dhegemmeres an charj a dheu gans an aswonnvos a vri ma.

Yn Iwerdhon – RTÉ

Kannas a-barth Fleghes, Doktour Niall Muldoon re bysis mayth ynkorforra Governans Iwerdhon Kevambos an Kenedhlow Unys yn kever Gwirvosow a Fleghes yn lagha Iwerdhonek.

Hag ev ow lonchya lyver yn Sligo, Mstr Muldoon a leveris orth Nowodhow RTÉ nag usi ow pos kollenwys gwirvosow a nebes fleghes yw gorrys yn-dann anles, ha hemm yw an skila y asrann dhe bysi orth an Governans dh’y wul.

Soedh an kannas a veu sevys yn dew vil ha peswar rag avonsya ha difres gwirvosow a fleghes oll, hag i a hwither gythow a-dro dhe wonisyow provys dhe fleghes gans restransow poblek.

An lyver esa ev ow lonchya yw henwys ‘Gwither an Gwirvosow’ po ‘Coiméadaí na gCeart’, lyver diwyethek skrifys gans fleghes rag fleghes a-dro dhe ober y soedh. Bagas a fleghes a-dhiworth Sligo a skrifas ha lymna an lyver ha dyllys o gans kowethas dyllo ‘Kid’s Own’.

Doktour Muldoon a leveris: ‘Yma devar dhe’n Stat, ha dhyn ni oll, dhe surhe tus oll a dheu yn Iwerdhon, fleghes ynwedh, dhe vos dyghtys gans dinita, ha surheans i dhe vos salow. Res yw neb keskows a-dro dhe omynvroans dhe vos gwrys gans medrans orth an tybyans a reowta rag bewnansow denel.

Wosa garowder yn protestyans erbynn omynvroans y’n pennseythun usi passys nebes fleghes a veu shyndys ha Doktour Muldoon a leveris bos henna diwettha siwyans an kows a-dro dhe gas war-tu hag ynvroysi.

Ev a leveris: ‘Y tal bos Iwerdhon tyller mayth yw salow pub flogh yn y weli nosweyth.’

Yn Alban – STV

Yma alusenedh ‘Kreftow Ertach’ ow pysi orth Governans Alban dhe brovia skoedhyans brassa rag kynsernethow yn kreftow-dornweyth usi y’ga ‘rol-rudh’ a greftow peryllys hag yn-dann peryll a dhisomdhiskwedhes yn tien.

Y’ga mysk yma negysyow haval orth gul pibennow-sagh, gwrys gans Gibby MacNaught. Gibby yw onan a neb lies a dus a yll gul pibennow-sagh, hag ev y honan a wra an prennweyth, ledherweyth, ha tavosow-son.

Yn Braemar, Alasdair Colquhoun a wra ‘sporrans’ dre dhorn dre dhevnydhya fordhow re beu devnydhys der kansblydhynyow.

Skentoleth a wul pibennow-sagh ha ‘sporrans’ re beu kresel yn gonisogeth Alban dre oesow, mes lemmyn mar skant yns i may fons i gorrys y’n ‘rol rudh’ hag ymons i yn-dann wodros a dhisomdhiskwedhes bys vynitha.

Daniel Carpenter a-dhiworth Kreftow Ertach a leveris: ‘Yma marghas selys yn ta dhe veur a’n dus ma, mes drefenn bos an draow gwrys dre dhorn, ny yllons i brashe aga negys lowr dhe wul gober lowr dhe dremena aga sleghneth dhe’n nessa henedh ha nyns yw an system a gynserneth drehevys rag an negysyow byghan ma. Skoedhyans yw pur gales dhe gavoes.’

Yn Manow – Gonisogeth Manow

Arwoedhik Yeth Manow flamm-nowydh rag Aspioryon ha Gidyoresow re beu lonchys gans Gonisogeth Manow.

Yma ragdres a-dro dhe’n arwoedhik henwys Gaelg Aboo (Garm Lowen rag Yeth Manow) a vydh pesya bys mis Gwynngala dew vil hwegh warn ugens avel rann solempnyans Yeth Manow dew vil hwegh warn ugens.

Desinys veu rag fleghes ha tus yowynk ynter peswar bloedh hag etek bloedh a-ji y’n movyans Aspioryon ha Gidyoresow, hag an arwoedhik yw an kynsa huni a-barth Manowek hag y fydh kavadow dhe voy ages mil tus yowynk. Ynwedh, y fydh lyver-gidyans ha gwiasva gans gwydhyowyow, restrennow-son ha pdfow pryntyadow rag skoedhya dyski an Yeth.

NOWODHOW AN SEYTHEN

Benyn re verwis yn Kernow wosa karr ha van dhe skwattya. Hwarvos a wrug y’n park kerri Waitrose yn Essa.
An venyn o etek bloodh ha tri ugens.
***
Gorhel stoffys nowydh dhe vos usys ynter Kernow ha Syllan re beu lonchys yn Vietnam. Henwys yw Menawethan wosa karrek y’n mor Syllan. Usys vydh y’n le an Gry Maritha gans an Kowethas Gorhel Ethen Enesow Syllan. Prevys vydh y’n mor nessa bledhen kyns es goolya dhe Bennsans ha dalleth y ober.
***
Morvleydh Lego kevys y’n mor war arvor Kernow re beu werthys yn okshon. Gesys y’n dowr ogas ha Penn an Wlas veu 1997 pan wrug beudhi gorhel Tokyo Express. Tennys mes an mor veu gans pyskador Richard West neb a’n gwerthas orth pris peswar kans peuns deg warn ugens.
***
Penn an linen re dheuth dhe Dren an Tir Tewynblustri. Yma an berghenoryon orth y wertha dhe Gembra gogledh wosa y lewya a-derdro dhe’n dre a-dhia dew-vil-etek.
***
Henn yw oll an seythen ma – y fydh moy nessa seythen.