• Nowodhow An Seythen
• Nowodhow an Norvys Keltek – Jerry Sethir
• ‘Huni’ – Nicholas Williams

Pyth eson ni ow seni an seythen ma?

“Tregajoran/Fer Lyskerrys/Fer an Kay” – Seshyon Seiners

“Naw Mab Hardh” – John Bolitho

“Marth unn tro” – Penumbra

“Glaw, glaw, glaw” – Skwardya

Jigs gans Steve Hunt hag Alan Burton#

“Ple’ma Sen Nectan” – Neal Jolly

“Mordros” – Neil Plummer

“An lader” – Ray Chubb

Nowodhow an Norvys Keltek gans Jerry Sethir

Yn Kembra – BBC Kembra

Gwarior Michael Sheen a lever y vyrgh dhe dhalleth dos ha bos haval orth y vaynor drefenn hi dhe arma y hanow distowgh yn tylleryow poblek.

Y vyrgh Lyra, hwegh bloedh, a dhallathas garma ‘yma Michael Sheen omma’ pan vo an teylu yn-mes an chi. Ev a leveris bos nebes koynt dhe weles y vyrgh dalleth konvedhes ev dhe vos a-vri, ha lemmyn hi a vynn bos yn skeusennow rag pennow-bros ganso.

Sheen re leveris hi dhe verkya mayth esa tus a vynna dos ha lever dydh da dh’y tas ha klappya ganso pan esa hi pur vyghan. Yn kynsa, hi a dhallathas omgemmendya ha leverel ‘ow hanow yw Lyra’, ha mar mynni tus gul skeusenn hi a wovynna ‘a allav vy bos y’n skeusenn’. Lemmyn an keschanjyow a gows re avonsyas yn fara haval hi dhe vos ow maynor ha garma ‘yma Michael Sheen y’n drehevyans’.

Sheen re dholas bos meur a dus dihaval, y’ga mysk; Tony Blair, Brian Clough, David Frost, Kenneth Williams ha Chris Tarrant. Mes ev a lever bos gwell ganso goheles metya gans an dus a bortray ev, ev a leveris: ‘Mar metis vy gans nebonan my a omglew bos kevrenn a neb eghenn gansa, hag ena yma omglewes a dhevar dhedha, ow kul nivel ughella a omgemmeryans.’

Yn Iwerdhon – RTÉ

Belfast re beu deklarys avel tyller an Fleadh Cheoil na hÉireann y’n nessa blydhen yn unn rew yn dew vil seyth warn ugens. An ervirans a veu gwrys wosa kuntelles an Ardchomhairle a Comhaltas Ceoltóirí Éireann dhe Cultúrlann na hÉireann yn Dublin.

Lewyer Comhaltas Ceoltóirí Éireann, Labhrás Ó Murchú, a leveris: ‘an erivans dhe ri an enor dhe Velfast yn nessa blydhen yw siwyans an ober kales gans Konsel an Sita Belfast hag Ards CCÉ rag gul Fleadh a vydh dalghus ha dynnerghi oll.

Kannas Mer Arloedh a Velfast, Konsellor Paul Doherty, a leveris: ‘Pes da on ni agan sita dhe ostya an Fleadh arta yn dew vil seyth warn ugens. Enor splann yw rag Belfast hag an sewen ma a wra poeslev orth y studh avel an unn Sita a Ilow UNESCO y’n Iwerdhon oll. Ni a yll drehevel pella war sel an kynsa Fleadh yn dew vil hwegh warn ugens ha krevhe reowta Belfast avel sita bewek ha dalghus a gar solempnya y ertach gonisogethek rych.

Uachtarán a Comhaltas, Attracta Ní Bhrádaigh, a leveris: ‘Splann yw genev an Fleadh dew vil seyth warn ugens dhe vos res dhe Velfast, an ervirans ha kesoberyans ynter Comhaltas, Konsel an Sita Belfast hag Ards CCÉ re wrug galadow an ervirans ma.’

An Fleadh Cheoil a vydh gwrys y’n vlydhen ma dhe’n nessa bys dhe’n nawves a vis Est. Y fydh an kynsa tro yn Belfast ha saw an nessa tro yn Iwerdhon Kledh a-ji yn pymthek ha tri ugens blydhen.

Gwaytys yw kansow a vilyow a dus dhe dhos gans ughelheans erbysiethek kowrek rag an sita.

Yn Alban – STV

Parti politek Alba re dheklaryas ev dhe hedhi ha ny vydh ev profya ombroforyon y’n etholans yn Holyrood y’n vlydhen ma awos terroes arghansel ow pesya.

An parti a skoedh anserghogneth rag Alban a veu lonchys yn dew vil onan warn ugens gans Alex Salmond, hag an ervirans dhe hedhi a veu deklarys dy Sul y’n seythun usi passys. An ervirans a veu gwrys wosa kuntelles gans an Desedhek Etholansel a gusulyas bos res dhe’n parti dikovskrifa dre vodh po degemmeres dikovskrifans anvodhek awos y studh arghansel.

Y’n mis usi passys, eseli a vagas henwys Bagas Pesyans Alba a dhervynnas kildennans y ledyer Kenny MacAskill mar ny vynna ev ledya an parti yn etholansow rag Senedh Alban. Wosa kuntelles kessedhek gwriansel an parti dy’Sul ev a leveris bos an parti yn “studh arghansel euthyk”.

Ev a leveris: ‘Kendonow y’n eur ma yw brassa ages ha mona yw kavadow y’n eur ma ha gober gwaytys. My a vynn aswonn gras yn formel dhe’n eseli a’ga ober a-barth an parti ha rag agan kaws. Enorys en vy dhe oberi gansa. Ni a yll bos prout a’n dra a assaysyn ni gul hag ynwedh an skoedhyans a resen ni dh’agan fondyer yn y edhomm. Ny vydh merwel an hunros, partiow yw marwel ha tus ynwedh, mes agan kaws yw dibenn.’

Yn Manow – Manow Hedhyw & Radyo Manow

Matilda Watson, seythek bloedh, re beu ordenys Bardhes Yowynk Manow yn solempnyans yn Lyverva an Sita Douglas. Hi a veu dewisys diworth diwettha rol a dri ombrofyer.

Hag yn nowdhow gonisogethek erell, an Esedhvos Braais a vydh gwrys dy’Sadorn peswardhegves a vis meurth, ow talleth dhe seyth eur hanter y’n gorthugher. An Esedhvos yw kesstrif may hyll pubonan performya ynno mar senons i mayn-ilowek, po redya bardhonieth po kana. Tus a yll diskwedhes aga skentoleth a-rag goslowysi.

Nowodhow an seythen

Askel-dro Merthin RNAS Kilros res eth dhe dhifresya Cyprios.
Hemm a veu danvenys wosa drone dhe dardha yn selva Bretenek Akrotiri awos gwerryans ynter Iran, Ysrael ha’n Statys Unys.
Yma y’n keth termyn praktisyans synsys dhe Sen Mawgan. An selva ma yw kevrynnys gans RAF ha Statys Unys.
***
Konsel Kernow re spenas tredhek milvil peuns re. Sodhogyon an konsel re leveris bos difyk a skoodhyans-mona dhyworth Loundres. Eseli senedh Sen Stefan Lavur yn Kernow a lever bos tacklow dhe janjya yn skon drefen i dhe gavos awgrym nowydh skrifys yn ‘Lyver Gwyrth’ – an lyver neb a lever fatel yw spenys mona a-derdro dhe Vreten. Yth esa krothal bos re a vona res dhe citys bras. Lavur a lever lemmyn dell vydh moy a vona res dhe dylleryow arvorek.
***
Den dhyworth Kelliwyk yw an kynsa bydh y’n pow dhe gavos medhygneth nowydh rag kanker prostate. An den yw deg bloodh ha tri ugens ha re gemmeras lies drug erel heb i dhe vos sewen. Yma an prevyans medhygneth ma ow hwarvos dhe glavji Derowfordh.
***
Hag… Yma epskop nowydh Sen Alled. Epskop James Treasure re dheuth dhe Gernow dhyworth Dudley.
***
Henn yw oll an seythen ma – y fydh moy nessa seythen

• Nowodhow An Seythen
• Nowodhow an Norvys Keltek – Jerry Sethir
• ‘Drog skevens’ – Nicholas Williams

Pyth eson ni ow seni an seythen ma?

“Da ew an bownans” – Bolingey Troyl Band

“Tolla rooz” – Keskorra

“Handerdro” – Plack

“Dewgh dewgh” – Steve Hunt ha Richard Trethewey

“Pyu a wor” – Brenda Wootton

“Meur ras” – Te Rewys

“Off she goes” – System Son Kernow”

“Difun Dison” – James Hawken

“Fordh dhe Dalvan” – Krena

Nowodhow an Norvys Keltek gans Jerry Sethir

Yn Kembra – Kannas Kembra

Wosa unnverhe towlennow rag drehevyans nowydh orth skol kynsa Sennybridge yn Powys, Konsel Konteth Powys re gommendyas profyans an skol dhe janjya rag dhevnydhya Kembrek avel y gynsa yeth. Yn kuntelles dy’Meurth an peswara warn ugens a vis Hwevrer, studh an skol a veu chanjys diworth diwyethek (Sowsnek/Kembrek) yn Kembrek yn unnik, po ‘Welsh medium’.

An chanj an vydh kommendys tamm ha tamm ow talleth yn dew vil seyth warn ugens po dew vil eth warn ugens.

Y’n eur ma yma tri klass yw dyskys yn Sowsnek ha tri yn Kembrek, yn mysk an kans ha peswardhek dyskybel ena yma tri ha tri ugens anedha y’n hyns Kembrek hag unnek ha dew ugens y’n hyns Sowsnek.

Korf ow governya an skol re leveris bos da gansa an jydh yn dew vil eth warn ugens rag may hyll bos gwrys kusulyans a-dro dhodho a wra diskwedhes prederyansow avel rann an argerdh. Mestrysi an skol re leveris bos meur a janjyow ena seulabrys gans an drehevyansow nowydh hag ynwedh sevel meythrinva y’n tyller. I a dyb bos gwask meur war an penndhyskador ha’y meni heb dyghtya chanj yn klassans yeth ynwedh.

Argerdh a dhrehevel an drehevyansow nowydh, unnek milvil peuns aga host, a veu komplethhes drefenn bos an skol a-ji yn Park Kennedhlek Bannau Brycheiniog.

Yn lavar deklarys a-gynsow mestrysi an skol a leveris: ‘Ni a grys bos a-vri dhe dybi gans rach a-dro dhe’n draow a vydh res rag oll anedha dhe dhyghtya an deverow ma oll yn kettermyn, ha dew vil eth warn ugens yw dydh a via gwell herwydh edhommow an fleghes, meni, teyluyow ha’n kemmynieth ledanna ynwedh.

Yn Iwerdhon – RTÉ

RTÉ re afydhyas ev dhe dharlesa an gwariow pelldroes Iwerdhon erbynn Ysrael mar pens i gwrys.

Lavar a veu deklarys rag leverel bos diskwedhys gwariow oll Iwerdhon y’n Kesunyans a Genedhlow herwydh y ambosow ha’y dhevar dhe skoedhya bagasow kenedhlek Iwerdhon.

An ervirans a veu gwrys wosa RTÉ dhe gildenna diworth an Kesstrif Kan Eurovision y’n vlydhen ma awos preder a-dro dhe rann gwrys ynno gans Ysrael wosa an terroes dengerensedhek.

Byttegyns lewyoryon RTÉ a boesleveris an diheveleptrow ynter an diw dra; darlesoryon gonis poblek kenedhlek a wra an argerdh dewis y’n Kesstrif Eurovsion, mes an mater a by bagasow pelldroes a wari an eyl erbynn y gila yw ordenys gans an kowethasow peldroes.

An lavar soedhogel a lever: ‘Erviransow ow tochya kevrannans gans bagas pelldroes Iwerdhon yn neb kesstrif yw gwrys gans an bagas sport kenedhlek soedhogel gwiw. Erviransow ow tochya darlesans an hwarvosow ma yw serghek orth erviransow a’n par ma. Ervirans RTÉ y’n kas ma yw dihaval diworth an huni ow tochya an Kesstrif Kan Eurovision awos unn skila. Yth yw media gonis poblek kenedhlek a orden an argerdh a dhewis py kan hag artydhyon a vydh kannasedhi aga bro y’n Kesstrif.’

Yn Alban – STV

Konnygyon adhyskans re leveris bos res a dhaswul an Kors-Dyski rag Koeth, yn unn warnya ev dhe wul shyndyans dhe spasow a henedh a fleghes y’n termyn a dheu.

An Desedhek a Avonsya Skolyow, rann adhyskans an bagas-tybi anserghek henwys ‘Enlighten’, a leveris godhvos dhe vos didalvesys y’n kors-dyski dell yw y’n eur ma. Kyns etholans Holyrood an bagas re dhellos derivadow a wra kevres a gommendyansow, y’ga mysk yma profyans bos an kors-dyski selys war wodhvos. Ynwedh, an derivas a lever bos res a dhilea Adhyskans Alban hag ynwedh bos res dhe’n kors-dyski bos finwedhys y ystynnans.

Kaderyer an desedhek, Keir Bloomer, a veu omvyskys yn gwrians an kors-dyski heb bos omvyskys yn y weythresans a leveris: ‘Kors-dyski rag Koeth o da y dybyansow mes an gweythresans re beu drog ha lemmyn yma ev ow kul shyndyans dhe spasow rag fleghes. Yma dew gudynn dhodho; kynsa, dustuni owth ynkressya der hwithrans a’n fordhow may hwer dyskans ha poester godhvos ha kovheans hir re beu neghys. Amkan orth skentoleth rag an kynsa warn ugens kansblydhen re asas dyskyblon heb galloes rag dyskans pella, nessa, nyns eus ragnotyans gwiw a dhalgh an kors-dyski. An perthyansow yw res rag kolenwel an amkanow yw ankler ha kales yw dyskadoryon dh’aga devnydhya. An siwyans a hemma yw ma nag eus meur a akordyans a fordhow ynter skolyow dihaval, ha nyns eus surneth rag skolyow nessa a-dro dhe berthyansow adhyskansek a’n dyskyblon ow tos a-dhiworth skolyow kynsa.

Yn Manow – Manow Hedhyw

Yma displegyans nowydh yn gwithti Manow rag displetya artweyth awenys gans degblydhynyow a hwithrans yn balyow yn-dann Laxey ha Lonan. ‘Manow yn-dann an Dor’ a dhiskwedh balyow Laxey ha Lonan dre ober Major Shane Lucas, soedhek Lu Predenek ha karer fowys. Ynwedh, y ober a dhiskwedh bewnans a’n wer, benynes ha fleghes a oberi y’n diwysyans der oes Viktoria hag a-wosa.

Nowodhow an Seythen gans Matthi ab Dewi

Kildennys yw towl rag bargen tir gomman.
Yth esa profyans rag tevi losow an mor war an arvor ogas ha Porth Gwynn.
***
Kans seyth pymp mil peuns yw kost a removya nebes gwydh yn Aberfala. An konsel a dal pea an mona dhe bobel yn chi privedh awos bos res kemeres aga gwydhennow dhe ves. Yth esa gwreyth an gwydh ow tisdrui troelergh.
***
Yma towl dhe Boardmasters ughelhe nivellow son hevlena.
Yma an bobel orth y restra ow kovyn kummyas a’n konsel. Negysyow ha pobel ow triga yn ogas a lever na vydh degemeradow dhedha. Y fydh an gool synsys ogas ha Tewynblustri Mis Est.
***
Yma diwedh dhe neb unn rann a istori sten a Gernow. Clifford Rice re dedhas an diwettha amont a voon dhyworth Melin Tolgus. Ev a gavas an sten ena nans yw dewdhek bledhen hag oberi ganso dhe Hwel Jayn.
***
Henn yw oll an seythen ma – y fydh moy nessa seythen.

• Areth Gool Piran gans Bardh Meur Jenefer Lowe
• Nowodhow An Seythen
• Jowdy Davey – fatel yw agan gonisogeth y’n dydhyow ma?
• Nowodhow an Norvys Keltek – Jerry Sethir
• ‘Treuspren owrek’ – Nicholas Williams

Pyth eson ni ow seni an seythen ma?

“Trelawny” – Skwardya

“An Eryon ha Trevor” – Tredanek

“Lamorna” – Tir ha Tavas

Bagas Crowd dhe Wool Piran 2016

“Kernow, ow thre” – Will Keating

“An Rosen Wynn” – Simon Glanville

“Kerra Kernow” – The Perraners

“Bro goth agan tasow” – John Bolitho

“Boscastle Breakdown / Zeak Waltz” – The Old Lone Gin Band

“Gwynn war dhu” – Graham Sandercock

Nowodhow an Norvys Keltek gans Jerry Sethir

Yn Kembra – Kannas Kembra

Skol yn Gwynedd gans saw dew dhyskybel re beu notys rag degeans gans konsel an konteth, Cyngor Gwynedd.

Yth esa seytek dyskybel y’n vlydhen usi passys orth Ysgol Y Garreg, mes an niver na re dhigressa bys naw erbynn mis Gwynngala, ha lemmyn yma dew, heb kovskrifans nowydh vyth rag an klass degemmeryans y’n mis Gwynngala ow tos.

Ysgol Cefn Coch a vydh an unn skol y’n ranndir, diworth kynsa a vis Gwynngala dew vil hwegh warn ugens.

Kuntelles an konsel a-gynsow a glewas dallethva an kudynn dhe vos niverow a dhineythyansow ow lehe.

Esel an konsel a-barth adhyskans, Konsellor Dewi Jones, a leveris: ‘Nyns yw hemma neppyth nowydh ragon, yth yw siwayns a janjyow yn poblans an konteth. Ynter dew vil hag unnek ha dew vil onan warn ugens an niver a fleghes ynter onan ha pymthek bloedh a goedhas mil pymp kans, a-dro dhe’n keth termyn, an kevradh genesigeth a lehas pymp warn ugens kansrann. Yn dew vil ha dewdhek, mil tri hans flogh a veu genys hag erbynn dew vil dew warn ugens an niver na re lehasa bys dhe naw kans seytek ha peswar ugens. Yma devar dhe’n konsel a vires orth termyn a dheu rag an skol, ha nyns yw sostenadow. An stus yw trist mes an profyans yw a-res yw dhe dhegea Ysgol Y Garrek. An skol re beu ena dre a-dro dhe gans tri ha dew ugens blydhen, hag ev re brovias adhyskans splann rag fleghes an ranndir.’

Keskowsow a-dro dhe arvethyans re dhallathas gans an meni, y’ga mysk an ispenndhyskador, gweresor adhyskansek, glanheoryon, ha kogow.

Yn Iwerdhon – RTÉ

Konsel Sita Galway re gavas arghas a dri poynt tri hwegh milvil euro rag gul ragdres nowydh henwys ‘WATERWAY’.

Galway re dheuth ha bos an kynsa awtourita yn Iwerdhon a dhegemmeras arghasans der an Urdhyans Trevek Europek. An arghas a veu res dre’n Arghas Avonsyans Ranndiryel Europek rag gweres dasvewhe dowrgleudhyow istorek an sita ha gul dhedha bos fenten a nerth glan ha leow gwell rag kerdhoryon ha diwrosoryon.

Dre’n ragdres tri lownwelenn dowrdredanek, po ‘hydropower turbine’ yn Sowsnek, a vydh drehevys yn tylleryow arbennik. An tylleryow profys y’n eur ma yw Dowrgleudh Stret an Melin, Argerdhva Dhowr Terryland, ha Drehevyans McLaughlin. Yma yn nebes an tylleryow na isframweythyow haval seulabrys haval orth lownwelenni, yettys dowr ha pibennow, a vydh avonsya askorrans a nerth heb bos res meur a janjyow dhe’n drehevyansow.

An tredan yw gwrys dre dhevydhya dowr an dowrgleudh orth an tylleryow ma a vydh devnydhys rag gwayn tus an poblek, y’ga mysk, nerthhe drehevyansow poblek, ha provia leow rag dasnerthhe kerri tredanek. Tybys yw ynwedh bos galladow an tylleryow ma dhe worra tredan y’n rastell dredanek dre-vras.

Lewyer Gonisyow dhe Gonsel Sita Galway, Derek Pender, a leveris: ‘An ragdres ma yw kamm bras war-rag gans omrians Galway dhe sostenadewder hag awen. Pan vo an lownwelenni owth oberi yn sewen, y fydh diskwedhyans dhe-les rag awtouritaow teythyek erell a-dreus dhe Iwerdhon a’n fordh may hyll bos dasdysmygys isframweyth dowr andhevnydhys rag gul traow poesedhek kyghynnedhek, erbysiethek ha kowethasek.’

Yn Alban – STV

Y fydh arghasans nowydh a hwegh kans hag ugens mil peuns y’n vlydhen ma rag gweres skoedhya tevyans a Lallansek. An arghans a veu deklarys gans Leskynsa Menystres Kate Forbes dhe dhalleth Seythun Lallansek y’n Norvys. Dew kans mil peuns a’n arghans a vydh devnydhys rag gweres orth an gonis media MG Alba dhe dhelivra devnydh ughel y gnas, haval orth nessa kevres y dowlenn drogober ‘An t-Eilan’

Hi a leveris sewena an drama dhe dhiskwedhes bos edhomm ollvysel rag devnydh Lallansek.

Hwithransow a-gynsow a dhiskwedhas media Lallansek dhe skoedhya tri hans ha dew ugens soedh a-dreus dhe Alban oll ha kans ha tri ugens anedha yn kemmyniethow yn ynysow. Ynwedh, an arghans a vydh gweres dalleth an kynsa kresenn gonisogethek Lallansek y’n Ugheldiryow keffrys ha gwellheansow framweythek dhe Sabhal Mor Ostaig dhe ynys Skye, yw an unn kollji Lallansek y’n norvys oll.

Ms Forbes a geworras bos an Seythun Lallansek y’n Norvys ma onan arbennik drefenn hi dhe vos an kynsa huni a-ban waynyas Lallansek studh soedhogel dre’n Reyth Yethow Albanek.

Yn Manow – Manow Hedhyw

Ledyer Konsel Douglas re leveris bos devar dhe’n governans kevarghewi an keth myns yn chiow kowethasek avel dell wra ev yn rannjiow fethus. Devon Watson a dhynnerghis towlennow dhe worra eth poynt pymp milvil peuns pub blydhen der pymp blydhen y’n arghas difyk a jiow, mes a leveris bos res uskishe an arghasans.

Ev a leveris bos an arghasans kamm yn tu ewn, ow provia surneth rag kowethasow drehevel teythyek.

Nowodhow an Seythen gans Matthi ab Dewi

Konsel Kernow a vynn lenwel toll mona gans an bojet. Menystrans LivWer re gressyas an toll-konsel dres peswar-poynt-naw-naw kansrann. Konsler Leigh Frost, pennledyer an konsel, a lever dell vo edhomm treghi gonisyow ynwedh drefen bos peswarthek milvil peuns le es an myns gwaytys gans governans kresek. Keffrys ha henna, res vydh dhe’n konsel kuntel moy a vona dhyworth tylleryow kepar ha parkow-kerri.
***
An kensa tredanva biothermal yn Ruyvaneth Unys re beu skwychys yn few dhe Woonyow Kesunys. Nerth yw gwrys dres tommder an karrygi pell yn-dann dor. Y fydh lowr a dredan gwrys rag deg mil chi.
***
Bragti Sharps yn Karrek a vydh ow tegea erbyn diwedh an vledhen ma.
An nowodhow ma a dheu dhyworth perghenogyon Molson Coors neb a brenas an negys dew-vil-unnek. Korevow gwrys gans Sharps yw meurgerys gans Doom Bar y’ga mysk.
***
Yma an Edenva ow kemeres delit a’y fenn bloodh pympes warn ugens. An tyller veu drehevys ogas dhe Sen Blazey gans biomys rag tevi plansow dhyworth pub sorn an bys. Igerys veu yn dew-vil-hag-onan.
***
Henn yw oll an seythen ma – y fydh moy nessa seythen

• Diwettha dydh ‘Kernow Kensa’ – Kyle Odgers
• Nowodhow an seythen
• Nowodhow an Norvys Keltek – Jerry Sethir
• ‘Over’ – Nicholas Williams

Pyth eson ni ow seni an seythen ma?

Tonyow gans MacQuarrie ha Toms

“Morrep Garow Kernow” – Seafolk

Tonyow jazz gans Pawl Dunbar

“Bothan Crothan” – Eleth

“An dherwen” – Simon Glanville

“Polka Aberfala” – System Son Kernow

“Pencarrow” – Richard Trethewey

“Maggi Me” – John Bolitho

Nowodhow an Norvys Keltek gans Jerry Sethir

Yn Kembra – Herald Wales

Dre Seythun Gynserneth Kenedhlek, hag o an nawves dhe’n pymthegves a vis Hwevrer, Coleg Cymraeg Cenedlaethol a dheklaryas hanow etek Kannas Gynserneth nowydh.

An kannasow re beu ordenys a-dreus dhe Gembra ha’ga soedh a vydh avonsyans a dhiwyethogeth y’n tylleryow-oberi, ha kennertha tus erell dhe wul kynserneth yn tiwyethek.

Unn gannas yw Teleri Evans, etek bloedh, usi ow kul kynserneth yn Skoedhyans Yegheswith Medhegel yn tiwyethek, gans Kollji Pembrokeshire dhe Glavji Glangwili yn Carmarthen. Hi a dhallathas an kynserneth yn dew vil peswar warn ugens ha prout dres eghenn yw hi a’n ervirans dh’y wul der yeth Gembra.

Hi a leveris: ‘Gul kynserneth o fordh o da genev drefenn hi dhe’m gasa keffrys kavoes perthyans yn oberva, studhya, trenya, ha dendil gober. My re welas gans ow dewlagas ow honan bos a-vri yeth Gembra a-ji y’n rann-ober yegheswith, y’n ranndir ma a Gembra yn arbennik. Keskommunyans yw rann pur boesek a’m ober ha gul kynserneth der an Yeth re res dhymm godhvos dhe geskommunya gans perthyoryon ha kesoberoryon y’n fordh an moyha effeythus.’

Manon Parker, a-dhiworth Dyffryn Nantlle, a ober avel kynseres Askorrans ha Gwrians Media gans BBC Radyo Cymru yn Bangor. Hi yw ilewydh, ha da yw gensi an spas a besya studhya hag oberi der Yeth Gembra yn ayrgylgh gwriansek.

Hi a leveris: ‘My a gar ilow ha yeth Gembra, ytho, oberi gans bagas Radyo Cymru re beu perthyans pur dalvosek rag dyski moy a-dro dhe’n diwysyans. Avel kannas a-barth an Kollji, y fia da genev dhe gennertha tus erell dhe wul kynserneth, awos an gwayn dre gavoes perthyansow a vewnans-gwir ha konvedhes roweth Yeth Gembra yn obervaow.’

Yn Iwerdhon – RTÉ

Evredhek-Olympek ha treghesik, Shane McLaughlin, a solempnyas dydh Sen Valentin dre wul tenna-kowbal an gwella y’n norvys dhe Ros an Mhíl yn Conamara.

Ev a wordremenas y govadh a’n norvys Guiness y honan dre denna an kowbal Saoirse na Farraige, kans hag ugens tonnas, der pymp meter. An gorhel yw dew ugens meter a-hys ha naw meter y les hag ev yw an brassa kowbal tus-yn unnik yw kovskrifys yn Iwerdhon.

Yma hwegh kovadh Guiness dhe Vstr. McLaughlin lemmyn, rag tenna skathow ha kertow.

Yn dew vil peswar warn ugens ev a dennas kert etek tonnas, hag a-gynsow ev a worbassyas henna der tenna kert a dhew ugens tonnas.

Ev a gollas garr der droglamm dhe vargen-tir hag ev re gesstrivyas avel Evredhek-Olympek dre’n hwegh blydhen usi passys, y’n sport a dewlel-pellenn.

Skoedhys o ev orth an linenn-gorfenna gans mowes seyth bloedh a-dhiworth Galway, Katie Walsh. Katie ynwedh a gollas garr orth teyr bloedh, mes hi a lever bos donsya unn hobi yw an gwella gensi.

Yn Alban – STV

Emilia Evans-Munton, studhyores artweyth, re wrug Kovadh an Norvys Guiness nowydh dre wul sim-lodrik gowrek yn park-kerri yn-mes a’y Skol a Artweyth.

An wariell yw moy ages pymthek meter y hirder ha hi a’n gwrug dre dhevnydhya dew ugens pusorn a woera ha tri ugens meter a bann ‘corduroy’ rag kudha an enebow. Dewlagas an sim a veu gwrys a brenn hag i yw onan poynt pymp meter a-dreus.

An oberenn yw henwys ‘Perth Kov, Yth Esov vy Omma Hwath’.

Emilia a leveris: ‘An oberenn yw trubyt dhe’n gwariellow oll yw gesys, ha’n trisyans a gelli an wariell yw an gwella pan ver flogh. Y fydh hi gorwedha ena yn howlsplann, gwyns ha glaw, ow tewedha tamm ha tamm, wosa bos gesys gans an artydhes, mes diskudhys gans an woslowysi.’

Yn Manow – Radyo Manow

Dadhlans nowydhhes re dhastallethas a-dro dhe dramyow-mergh Douglas, wosa istorior Charles Guard dhe jallenjya orth Tynwald dhe gowlwul dasnowydhheans an hyns-horn a-hys hirder leun an rosva. An tramyow henwys yn formel an Douglas Bay Horse Tramway a dhallathas oberi yn mil eth kans hwetek ha tri ugens hag yma tus a dyb ev dhe vos an diwettha gonis tramyow derowel tennys gans mergh y’n norvys oll. Gans Hyns-Horn Tredanek Manow ha Hyns-Horn Ethenn Manow, i a wra ertach treusperthyans an ynys.

Yn dew vil ha seytek, arghasans a veu afydhys rag daswul an hyns-horn a-dhiworth Kastell Derby dhe Dhiwedhva an Mor, mes ny veu ev kowlwrys hag ev a dheuth ha bos gelwys an ‘Halway Horse Tram’.

Menester Isframweyth, Tim Crookall, a leveris may feu devnydhys an arghans rag an ragdres dhe wul traow erell gans menystrans kyns.

Nowodhow an Seythen gans Matthi ab Dewi

Yma govenek nowydh bos tenkys dhe Grestir. Dell glewyn, an Trest Kenedhlek a vydh ow sinya kevambos yn skon dhe gemeres charj war an tyller. Fyllel a wrug nans yw nebes blydhynyow yn dann Konsel Kernow. Yma gwithti balyow ena, keffrys ha kresen Chi an Bobel ha lowarth an diaspora.
***
Kernow Kensa re sessyas gonis yn Kernow. Lies hyns kyttrin re beu kemerys gans Kewgh Kernow – byttegyns prysyow ha henwyn re drelyas. Y fydh neppyth y’n dowlen ma gans lewyer Kernow Kensa neb a wre oberi gans an kowethas ma dres lies bledhen.
***
Na vydh Konsel Kernow ow pesya skothya an hyns ayr ynter Tewynblustri ha Gatwick na fella. An konsel re leveris bos edhomm a spendya hwetek milvil peuns a vona poblek a pe henna dhe besya. Negysyow a Gernow re leveris i dhe vos truan gans an ervirans ma drefen bos kevren a bris dhyn.
***
Dew worhel a les yw dhe wertha wosa bos Ow servya ynter Kernow ha Syllan dres hanter kansvledhen. Y fydh Scillonian 3 ow korfenna ow kolya an hyns ynter Pennsans ha TreHugh nessa bledhen. An Gry Maritha a vydh ow kemeres stoffys war an hyns mis Metheven – ha gorhel nowydh henwys Menawethan a wra dalleth gonis y’n keth termyn.
***
Henn yw oll an seythen ma – y fydh nowodhow pella a Gernow yn Kernewek nessa seythen

• Nowodhow an seythen
• Nowodhow an Norvys Keltek – Jerry Sethir
• ‘Gwragh Dre Dhewy’ – Nicholas Williams

Pyth eson ni ow seni an seythen ma?

“Amm dhymm kares” – Matthi ab Dewi

“Ow avon splann” – Graham Sandercock hag erel

“Kan an cider” – Graham Sandercock hag erel

“Danni ker” – Benjad

“Hayle hop/Chy Ambel/Upton Towans” – Henavek

“Drehafva an loor” – Craig Weatherhill (Mellotron)

“Farwel genes Wella” – Brian Webb

“Ha my ow mos” – Jim Causley

“Sav yn-bann” – Phil Knight

Nowodhow an Norvys Keltek gans Jerry Sethir

Yn Kembra – Herald Kembra

Towlenn rag gweres orth dyskadoryon a woer konvedhes Kembrek yn skolyow kynsa, dhe dhos ha bos dyskadoryon yn skolyow nessa re dhallathas y’n vlydhen ma. Ynwedh, an dowlenn ‘Cynllun Pontio’ a vydh ystynna y weres dhe dhyskadoryon a dhysk yn-mes a Gembra, po an re re beu yn-mes an galwesigeth der pymp blydhen po moy gans mynnes a dhehweles dhodho. An dowlenn a wra provia gober hag i ow trenya.

Lonchys veu yn dew vil hag ugens hag a-dhia an dhallethva ogas ha kans den re beu skoedhys ganso.

Unn skol re waynyas dredho yw Ysgol Bro Teifi. Penndhyskador, Gareth Evans, a leveris: ‘Der aga ferthyans, an dyskadoryon re dhegemmeras skoedhyans a-dhiworth gweresor a-ji y’n skol, mes ynwedh a-dhiworth meni prevys yn-mes. Nebes anedha re gavas soedhow genen ni omma, re erell re wayas war-rag hag oberi yn skolyow nessa erell. An dowlenn ma yw unnik hag effeythus heb dhout.’

Cynllun Pontio yw onan a nebes towlennow yw skoedhys gans eth milvil peuns a arghansans diworth Governans Kembra rag ynkressya an niver a dhyskadoryon ha skoedhoryon-dyski ow tyski dre Gembrek y’n gweythlu. Y’ga mysk; pymp mil peuns avel arghas-gwithans rag gwitha dyskadoryon y’n galwesigeth, arghasans rag ynkressya an niver a dhyskyblon ow studhya Kembrek orth Nivel A rag may hyll skolyow pesya gul stusow pan vo isel an niver a studhoryon, ha stusow rag may hyll dyskadoryon a gows Sowsnek dyski Kembrek.

Yn Iwerdhon – RTÉ

Gour a-dhiworth Konteth Meyo re gowlwrug kerdh hwegh kans mildir diworth Ystanbul bys dhe Goneth Kerry, yn tieskis.

Eamonn Keaveney, trydhek warn ugens bloedh, a’n gwrug rag kavoes y le yn Lyver Kovadhow an Norvys Guiness rag an hirra kerdh dieskis. Ev a dhallathas yn Claremorris, y’n peswara a vis Meurth y’n vlydhen usi passys. Y hyns eth der Turki, Bulgari, Romani, Hungari, Ostri, Almayn, Frynk, Pow Sows, Kembra hag a-dreus dhe Iwerdhon. Wosa kerdhes tri hans ha dew ugens dydh ev re dhrehedhas penntir Dún Mór yn Konteth Kerry, an tyller an moyha west yn Europa.

Ev a leveris: ‘Yma meur a jalenjyow awos anes fisegel, ow dewdroes ha’m keyn yn arbennik. Yth esa kudynnow gans towlenna; an leow may hyllis vy hedhi, leow rag koska, ha leow rag kavoes boes. Yth esa prysyow, yn Hungari yn arbennik yn poether tynn dre hav, may hwrug vy leverel dhymmo ow honan “Agh tru, y fydh hwegh mis moy a hemma. Yma milyow a gilometer gesys.” Es yw dhe vos digolennys awos an pellder, ha res yw dhe gowlwul unn jydh wosa an jydh kyns ha pesya kerdhes.’

Y gespar, Ellie, a gerdhas ganso dre’n kynsa hwegh mis bys dhe Jeneva, hag ev a besyas kerdhes y honan a-wosa. Ev a leveris ev dhe vos grasek a helder a dus a-hys an hyns. Ev a leveris yn aga hever: ‘My re beu ow tybri meur a vara ha keus, froeth ha tesennow-kales. My a wre kampvaow bys Almayn mes a-wosa an gewer a dheuth ha bos nebes re yeyn hag y koskis vy war weliow-dydh yn chiow tus. Tus re beu marthys kuv yn dynnerghi estren y’ga chi ha ri dhymm gweli a dermyn dhe dermyn.

Yn Alban – STV

Kalaallit Nunaat, po Greenland yn Sowsnek, a vydh res yn formel hy brith hy honan kyns pell, pan wodrig ena bagas a eseli an senedh yn Nuuk, an pennsita. An godrik a siw warlergh misyow a wodrosow gans menystrans Trump erbynn an pow. Avel rann an godrik, kadoryer an Bagas Partiow Oll an Senedh a-barth Kalaallit Nunaat, Brendan O’Hara, a wra ri yn formel governans ha Senedh Kalaallit Nunaat gans brith desinys gans Great Scot, kowethas brith yn Keith, Moray. An brith nowydh yw aswonnys ha kovskrifys gans Kovskrifla Brith Alban.

Liwyow an brith yw rudh ha gwynn liwyow baner Greenland, ha gwynnrudh hag yw liw an vleujenn genedhlek, an Dwarf Fireweed.

Yn Manow – BBC Manow

Yma studhyer Ph.D. owth avonsya aswonnvos kows yn yeth Manow dre dhevnydhya S.K., po Skians Kreftus – Artificial Intelligence yn Sowsnek.

Chris Bartley, studhyer Skians Jynn-Amontya yn Pennskol Sheffield re beu owth oberi dhe dhisplegya towlenn jynn-amontya a yll treusskrifa Manowek dre woslowes orth geryow kewsys hag ynwedh kewsel geryow yw diskwedhys orth skrin.

Yma govenek dhodho an dowlenn dhe vos devnydhys avel toul adhyskansek rag gweres dhe dus dyski leveryans, hag ynwedh gweres tus dhall dhe dhevnydhya an yeth skrifys. Ev a grys an dowlenn dhe weres lesta bos amalekhes an yeth der igeri fordhow moy dhe wul fentenyow dyski a yll bos devnydhys gans pubonan oll, pynag a evredhder a vo dhedha, ha hemm a vydh gweres gans oberennow rag dasserghi an yeth.

Nowodhow an Seythen gans Matthi ab Dewi

Dell hevel, yma govenek dhe’n Statys Unys gorra arghans yn sten A Gernow. Moy es dew kans milvil dollar a ylli bos gorrys y’n bal. Byttegyns, yma garmow a “A Trump… na wra settya dalghen y’gan hwel!” Pris kesrannow a gressyas seyth kansrann y’n seythen yw passys wosa an nowodhow ma.
***
Menyster Karryans Lillian Greenwood re leveris bos res porres gwitha tollow war Bons Tamer. Holya kressyans an charj dhe dri feuns a wra hemma ha wosa kaskyrgh gans esel senedh leel ha tus an kyrghyn. Diswaytys yw menystrans an pons na vydh skoodhyans gans mona an governans Breten Veur. I a lever bos kost ewna ha dasenebhe an pons ow kressya awos oos anodho.
***
Yma Tesco ow tiharasa wosa i dhe worra arwodhyow diwyethek y’ga gorvarghas yn Hellys. An kudyn o: nyns o an arwodhyow yn Kernewek – byttegyns sevys yn Kembrek ens. Tesco re wrug aga hemeres dhe ves… byttegyns kaskyrhoryon an taves a lever bos govenek dhedha kavos arwodhyow sevys yn Kernewek y’ga le.
***
Yn kynsa, yth esa Resrudh – lemmyn yma Pennsans neb a wra ombrofya avel Tre Wonisogeth. An dre a vynn poosa war wolyow bras pub bledhen kepar ha Golowan ha Montol. An kestrif a wra lesa a-hys Breten Veur gans Aberfala, Tewynblustri ha Hellys owth ombrofya ynwedh.
***
Henn yw oll rag an seythen ma… y fydh moy nessa seythen.

• Nowodhow an seythen
• Nowodhow an Norvys Keltek – Jerry Sethir
• ‘Boudica’ – Nicholas Williams

Pyth eson ni ow seni an seythen ma?

“Omgomfort” – Hanterhir

“Delyow sevi” – The Changing Room

“Hunrosow” – Julie Elwin

“Reels” – Kilfenora Ceili Band

“Caru pum merch” – Mabon

“Skeus Jakka” – Molly Biscoe

“Tresor” – Rowan Tree

“Eus Keus?” – Gwenno

Nowodhow an Norvys Keltek gans Jerry Sethir

Yn Kembra – BBC Kembra

Towlennow rag an park kenedhlek nowydh yn Kembra deklarys y’n vlydhen usi passys, Park Kennedhlek Glyndwr, re wrug nebes moy a gudynnow yn Powys. Konselloryon ena re leveris bos chons aga Thowlenn Avonsyans Teythyek dhe vos peryllys gans an Awtourita Towlenna nowydh a via rann an profyans.

Towlennn Avonsyans Teythyek a wra gidyans a-dro dhe avonsyans a dir hag isframweyth a-dreus dhe bymthek blydhen herwydh usadow. Mes Awtourita Towlenna nowydh a ynnisa daswel anedhi orth kost a dhew vilvil peuns ha konseloryon yn Powys a lever bos hemma nebes skoellyek.

Konsel Powys re beu erbynn profyans an park kennedhlek nowydh yn tynn, mes a-dro dhe dri ugens kansrann a dus a wrug rann y’n hwithrans yn y gever o unnver gans an tybyans, hag a-varra y’n mis ma Fentenyow Naturel Kembra yw an bagas a’n profyas, a afydhyas i dhe wul nessa hwithrans poblek may hyll tus leverel aga breus bys yn pymthegves a vis Hwevrer. A-wosa, F.N.K. a vydh ri oll an derivadow dhe Wovernans Kembra rag unnverhe an nessa gweythresow.

Yn Iwerdhon – RTÉ

Kynsa a vis Hwevrer yw dydh arbennik yn dydhlyver Iwerdhon. Yth yw kynsa dydh goel Imbolg, onan a’n dydhow-kwartron Keltek, ha rag kristonyon yth yw dy’goel Sanses Brigid, an dhew anedha a dhiskwedh dallethva Wenton pan wra bewnans dasomdhiskwedhes wosa an misyow tewl.

Yn Iwerdhon yma solempnyansow bras a’n jydh ma keffrys hag an solempnyansow a-dro dhe Sen Padraig yw aswonnys gans an norvys oll.

Yn Donegal yma hengov a dhybri ‘poundies’, hag yw avalow-dor brewys, y’n nos ma yn arbennik. An hengov ma yw kevrennys gans dybri boes arbennik dhe’n nos kyns an dy’goel y honan. Ha henna gwrys, an teylu, ha kentrevogyon a dermyn dhe dermyn, a guntella warbarth rag gul krowsow dre wia gwels ha kors. An krowsow ma a vedha gesys war radh an daras-rag po dhe estylenn fenester po dhe’n treudhow yn neb tyller arall yn-dann grysi Sanses Brigid dh’aga benniga ha hi ow treusi dre’n nos.

Hengov arall Sanses Brigid yw dhe gregi kweth po pilenn po snod orth an gordenn syghhe dillas rag kavoes an keth bennigyans. An kweth ma yw henwys ‘Brat Bríde’ po ‘mantell Vrigid’ hag i a veu gwithys ha devnydhys avel kur rag pennow-drog ha klevesow byghan erell dre’n vlydhen.

Yma kevrennow dhe Vrigid gans medhygonieth, gwirvosow a fleghes, fowesigyon, awenek, keginieth hag enevales, bughes yn arbennik. Pub blydhen krowsow nowydh yw gorrys yn skiberyow ha bowjiow may hyllons i difres an enevales.

An krowsow yw mar dha rag an goel may hwrug teyr hwoer a-dhiworth Konteth Wexford dalleth negys y’ga thre rag gul krowsow Sanses Brigid. Nans yw diw vlydhen Nellie Fortune, pymthek bloedh, a dhallathas aga gul rag dendil moy a arghans rag hy foket. Hi a leveris: ‘Yth en vy re yowynk dhe gavoes soedh rann-dermyn yn gwerthji, ha my a erviras dalleth ow negys ow honan’. Lemmyn hi a wra an krowsow gans hy hwerydh Eppie, trydhek bloedh ha Nan, unnek bloedh. I a esedh warbarth orth y wul, wosa dehweles diworth aga skol, hag i ow koslowes orth ilow hag eva te.

Yn Alban – STV

Wosa oll an ahwer a-dro dhe’n kowbalyow nowydh ow pos gwrys gans Fergusson Marine y’n vlydhen usi passys, an kowethas re leveris a-gynsow an nessa gorhel, an Glen Rosa, dhe vos diwettha hwath hag an kost a wrug ughelhe unnweyth arta der seyth milvil peuns. An kost derowel dargenys gans Fergusson Marine o seytek ha peswar ugens milvil, wosa an diwettha ynkressyans an kost a vydh kans, dewdhek ha peswar ugens milvil.

Towlennys veu an Glen Rosa ha’y hwoer-worhel an Glen Sannox dhe vos kowlwrys yn dew vil hag etek, mes an Glen Sannox a dhallathas oberi yn mis Genver dew vil pymp warn ugens ha ny vydh parys an Glen Rosa kyns diwettha kwartron dew vil hwegh warn ugens.

Kate Forbes, iskynsa menestres a leveris bos ‘pur dhiswaytyek’ an kostow dhe ughelhe arta, yn arbennik rag kemmyniethow an ynysow yw res dhedha an gonis kowbal. Hi a leveris: ‘Governans Alban a vydh pesya herdhya orth Fergusson Marine dhe dhelivra, gul menystrans a’n kostow ha bos kler yn leun a-dro dhe’n ragdres hag ev ow kwaya war-tu ha kowlwrians.’

Yn Manow – Radyo Manow

Gonisogeth Vannyn ha Mooinjer Veggey a vydh ostya solempnyans Dydh Yethow-Mamm y’n vlydhen ma ha kowsoryon yethow oll yw gelwys dhe’n goel nessa mis. An hwarvos ma yw rann Blydhen Yeth Manow hag y fydh gwrys obervaow yeth ha kan, displetyansow gonisogethel, gwisk hengovek, hwedhla, ha heb dhout te, koffi ha tesennow. An hwarvos yw heb kost hag y fydh gwrys yn PromSpace, Eglos Methodek Promenade, Douglas, dy’Sadorn an kynsa warn ugens a vis Hwevrer ynter unnek eur ha pymp eur y’n gorthugher.

Nowodhow an Seythen gans Matthi ab Dewi

Fusenyk Nessa Gwerryans an Bys re beu tardhys war dreth yn Kernow West.
Kevys veu yn frosyn yn Porth Treth yn seythen yw passys.
An kreslu a glerhas pubonan aji kans meter.
***
Konsel Kernow a vynn dalleth charjya yn tredhek park kerri le ma nag eus charj y’n eur ma. Yma pymp anedha a-hys an Lergh Kammel. Negysyow diwrosa ena a grys tylli dew beuns an jydh a worr godros warnedhans.
***
Tewedhow agynsow re dhros meur a dhistruyans a hys Kernow. Yth esa hwetek warn ugens mil peuns a dhamaj dhe alusen yn Pennrynn neb a with asenes. Yn gwella prys, pobel guv re ros ogas ha hanter kans mil peuns dhe Salowva Flicka.
***
Konsel an dre Marghas Yow re erviras hedhi usya an tyller media sosyel X… neb a vedha henwys Twitter y’n termyn yw passys. Konseloryon ena a grys y vos owth oberi erbyn aga kryjyansow. Marghas Yow yw an kynsa konsel yn Kernow dhe wul yndellma.
***
Henn yw oll an seythen ma – y fydh moy nessa seythen

• Arwodhyow diwyethek – Ed Rowe 
• Nowodhow an seythen
• Nowodhow an Norvys Keltek – Jerry Sethir
• ‘dhe voy dhe well’ – Nicholas Williams
• George ha Samantha

Kanow an seythen ma

• “Bothan Crothan” – Eleth
• “Gwreiddiau” – Swnami
• “Tus a bell” – Simon Glanville
• “An baner anken” – Spit
• “Fonn na Saoirse” – Cian Mac Giarailt
• “Bys Jenna” – Molly Biscoe
• “Medhel an gwyns” – Mike O Connor
• “Darzona” – Richard Trethewey
• “Kan an pyskador Kernewek” – Keur heb hanow
• “Jig Seythyn” – Asteveryn
• “Kernewek ov vy” – Phil Innes ha Rosie Bouchard

NOWODHOW AN NORVYS KELTEK

Yn Kembra – BBC Kembra

Kansow a eskisyow ha botas gwrys yn blydhynyow a-varr an ugensves kansblydhen re dirhas war dreth dhe Ogmore-by-Sea yn Nans Glamorgan. An eskisyow gwrys a ledher du a veu diskudhys gans bodhogyon hag i ow klanhe pollow-men hag ymons i ow pos gwithys yn atalgist leun a dhowr hag aga dalleth ow pos hwithrys.

Emma Lamport a’n negys kowethasek Akademi an Treth a leveris bos res dhedhi gwitha an eskisyow dre’n dewdhek mis ow tos ha soedhogyon owth assaya kavoes derivadow yn kever an tyller may teuthons i. Ynwedh, tus erell re dhiskudhas moy anedha y’n keth rann an arvor ha’ga dri dhedhi.

Res o dhedhi dannvon derivadow dhe’n Degemmeror a Wrekkys, rann an Maynorieth Vorek ha Gwithysi an Arvor, a wul menystrans war dhafar-gwrekk a-dreus dhe’n R.U.

Hi a leveris Pennskol Kardydh dhe gestava orti ha profya dh’aga gwitha. Yma govenek dhedhi aga gul yndella wosa bos afydhys gans an Maynorieth. Ynwedh, hi re dhegemmeras govynnow a-dhiworth tus oll a-dreus dhe’n norvys y’ga hever ha hi re gavas trevow nowydh ragdha, y’ga mysk; diskwedhva artweyth, studhoryon yn pennskolyow, gwithtiow hag eskisysi hogen. A nowodhow a-dro dhe’n eskisyow re dhrehedhas tus yn Amerika, Mordir Nowydh, Ostrali ha oll a-dreus dhe Europa.

Emma a igoras an Akademi dhe wul ragdres daswrians war an treth a-dhia mis Gwynngala rag y gempenna. Keffrys ha’n eskisyow i re dhiskudhas kanna Pepsi diworth mil naw kans trydhek warn ugens ha pibenn kedhow Colemans a-dhiworth an tressa degvlydhen. Emma a leveris: ‘henn yw skila an ragdres, an draow ma a dhiskwedh py hirder a dermyn a yll durya traow a’n par na mar nyns yns i skoellys yn ewn!’

Yn Iwerdhon – RTÉ

Y feu gwrys an kynsa warn ugens ‘Tradfest’ y’n pennseythun yw passys ha dhodho an thema ‘kolonn ha ceol’ gans gwrythyansow anformel y’n spasow poblek haval orth tylleryow istorek ha kresennow-brenassa. An goel a dhallathas nans yw moy ages ugens blydhen yn kres sita Dublin ha lemmyn gwrys yw yn pennsita pub rann an vro, gans Dún Laoghaire ow kul rann anodho y’n kynsa tro y’n vlydhen ma.

Tradfest yw an bassa solempnyans a ilow hengovek yn Iwerdhon hag ilewydhyon a-dreus dhe Iwerdhon a dheu warbarth rag omlowenhe yn towlenn vysi a hwarvosow.

Lewyas an goel, Kieran Hanrahan, a leveris: ‘Ilewydhyon pals a lever bos da gansa Tradfest drefenn ev dhe brofya orta chons a omdhiskwedhes yn kres sita Dublin, hag yw neppyth nag eus chons dhedha a gavoes yn es lieskweyth.

Yth esa Mike Hanrahan a vand a-vri, Stockton’s Wing, orth lonchva an goel hag ev a leveris ena: ‘Tennvos duryadow Tradfest yw selys war an tybyans a avonsya an ilewydhyon ha skriforyon yowynkka, ha solempnya gans an dus re beu omma dre dermyn hirra, ha kemmysk splann yw. Yma chons rag oll ahanan dhe dhos ha seni warbarth, dos erbynn an artydhyon yowynkka ha gweles piw eus ow tos war-rag, ha henn yw rann y bystri; treushenedhek yw.’

Yn Alban – STV

Portrayans a vardh kennedhlek Alban, Robert Burns, hag a veu kevys moy ages dew kans blydhen wosa disomdhiskwedhes re beu displegys yn poblek y’n kynsa tro.

An portrayans gwrys gans Sir Henry Raeburn, lymner personel an peswara Myghtern Jori, re bia kellys a-dro dhe dhew kans hag ugens blydhen mes ev a veu diskudhys y’n vlydhen usi passys der gwagheans chi yn Surrey.

An lymnans, dallethys yn mil, eth kans ha tri a veu prenys orth kost a beswar ha peswar ugens mil, tri hans hag ugens peuns yn strifwerth yn Loundres termyn kott wosa bos diskudhys. Gwerthys veu dhe William Zachs, den gwresek a-dro dhe ober Burns ha lywyer Gwithti ha Lyverva Chi Blakki, Dinedin. Ev re ros an lymnans yn kendon dhe’n Virva Gennedhlek ena.

Tus a gar bardhonieth hag artweyth a allas gweles an portrayans, heb kost, dhe’n virva kyns Nos Burns.

An lymnans a vydh mos dhe Withti Dinethva Robert Burns yn Alloway, Ayrshire Soth.

Wosa diskudhans an lymnans, glanhes o ev ha hwithrys yn halwesik ha konnygyon a afydhyas bos ev an artweyth kellys dre bell.

Yn Manow – Radyo Manow

Yma’n helgh ow hwarvos y’n eur ma rag an ethves Bardh Yowynk Manow dhe synsi an titel a-ban veu lonchys yn dew vil ha nownsek. Berdh yowynk ynter deg ha seytek bloedh gans ewl a avonsya ertach unnik an ynys a yll profya tri bardhonek y’n kesstrif kyns seythves warn ugens a vis Hwevrer. An gwaynyer a vydh deklarys dy Gwener an hweghves a vis Meurth der stalashyon yn lyverva Sita Douglas.

Bardh Yownyk y’n eur ma, Ellie Reynolds, a leveris an kusul ma rag ombroforyon a vo: ‘My a dybis “y fydhav y wul, prag le, nyns eus travyth a allav kelli dre omworra y’n kesstrif”, ha my a sewenis, ytho y leverav “gwra ev”. An dra deg a-dro dhe vardhonieth yw, nyns eus gorthyp ewn, pynag a wreller, ewn yw, hag y fydh pur dha gans nebonan.

• Yn kov Jim Wearne
• Ombrofyans Tre a Wonisogeth gans Redruth – gans Will Coleman
• Nowodhow an Norvys Keltek – Jerry Sethir
• ‘Grek’ – Nicholas Williams

Kanow an seythen ma

• “Delyow Sevi” – Jim Wearne
• “Roev sos, roev” – Changing Room
• “Fathainn” – Brian O hEadhra
• “Pennsevik Resruth” – The Way
• “Ryb an lynn” – Minko
• “Margh Arzur” – Dom Duff
• “Yma kan y’n veyn” – An Gof
• “Bro goth agan tasow” – 4 in a bar
• “Mordardh’res” – Jim Wearne

Nowodhow an Norvys Keltek

Yn Kembra – Nation.Cymru

Onan a’n tus yw an gwella aswonnys der ilow yn yeth Kembra re leveris maynys bysyel ha leheans a wober dre gummyas a dhevnydhya aga ober (po ‘Royalties’ yn Sowsnek) re wrug kyrghynnedh mayth yw analladow dhe wul lowr a arghans dhe vewya dre wul ilow yn yeth Kembra.

Yma Meinir Gwilym yn mysk an artydhyon a wra an moyha a’gan ober yn Kembrek, hag ynwedh presentyores yw hi a dhiskwedhyans nosweyth S4C, Wedi 7, hag ynwedh hi a wra presentyans y’n dowlenn radyo Heart Cymru dhe bennseythunyow. Hi a wrug keswel gans an BBC a-gynsow ha leverel hi dhe alloes bewa yn arghansel gans ilow yn unnik dhe dhalleth hy resegva yn ilow, mes lemmyn, awos chanjyow meur y’n diwysyans, nyns yw henna galladow namoy ha res o dhedhi divershe hy ober hag oberi avel askorrer ha presentyores.

Hi a leveris: ‘Yth esa chanjyow yn fordhow a rekna gober dre gummyas yn Kembra, hag yn Kembrek yn arbennik, hag an arghans a veu gobrys gans ilewydhyon a lehes dre dheg ha peswar ugens kansrann, ha nyns yw galladow dhe vewa dredho y’n dydhyow ma.’

Yn dew vil ha seyth, an kowethas a guntell arghans a-barth ilewydhyon, PRS, a janjyas aga fordhow a wul yndella, hag ilewydhyon Kembrek a gollas meur a arghans. Meinir a lever bos an studh gwettha hwath y’n dydhyow ma awos bri a dhiskwedhvaow bysyel na dal artweythyon arghans lowr rag aga ober.

Hi a leveris; ‘Nyns eus arghans dredho, mes y’n leha yma tus ow koslowes orth ow ilow ha martesen i a dheu dhe’n diskwedhyansow bew.’

Yn Iwerdhon – RTÉ

Governans Iwerdhon re dhellos strateji a-gynsow rag gwellhe delivrans a wonisyow poblek dre dhevnydhya Yeth Iwerdhon. Lonchys veu gans Menester a-barth an Gaeltacht, Dara Calleary, hag ynno ambosow bos ugens kansrann a dus nowydh arvethys yn gonisyow poblek ow tevnydhya Yeth Iwerdhon erbynn dew vil deg warn ugens, gonisyow oll yn ranndiryow Gaeltacht dhe vos kavadow yn Iwerdhonek, ha lowr a dus ow tevnydhya Iwerdhonek yn soedhvaow governans teythyek may hyll tus a woer konvedhes Iwerdhonek keskewsel gans an stat yn Iwerdhonek.

Y fydh daswel an dowlenn yn dew vil eth warn ugens rag bos sur bos gwrys oll an ambosow erbynn dew vil deg warn ugens.

Nebes fordhow a’y wul a veu manylys o; kavoes avonsyoryon an yeth yn restransow poblek rag avonsya dyski ha devnydhya Iwerdhonek yn tylleryow mayth eus tus owth oberi, ynkressya kavadewder a stusow y’n Yeth, gul gweladowwa spasow a arvethyans der an Yeth y’n ranngylygh poblek, ha kavoes spasow rag tus dhe oberi y’n Gaeltacht, po yn fast po yn anfast. Ynwedh yma ambosow dhe skoedhya Iwerdhonek yn adhyskans.

Skrifenyas Dre-Vras Conradh na Gaelige, Julian de Spáinn a leveris bos res ‘fordh war-rag gans governans yn-tien’, ha leverel towlennow kyns re dhiskwedhsa fowt a ughelhwans. Ev a leveris bos res a ughelhwans kowrek rag surhe bos stusow kavadow yn Iwerdhonek dre’n argerdh a adhyskans oll rag may hyll bos lowr a dus a yll gorfenna adhyskans formel gans godhvos a’n yeth.

Yn Alban – BBC

Konsellor re leveris ma nag eus lowr a byg dhe Gonsel an Ugheldiryow dhe ewnhe oll an fordhow kisys yn Caithness.

Andrew Jarvie, kadoryer kessedhek Caithness an konsel, a leveris bos devar dhodho drehevel y weythva byg y honan rag may hallons i gul an ober yn effeythussa.

Krodhvolans a-dro dhe studh an fordhow ena a dheuth mar dhrog may hwrug omdhiskwedhes arwoedh yn Caithness a leveris: ‘Dynnargh dhe’n Loer – Bydh war; kowdell’

Konsel an Ugheldiryow a leveris bos dhodho an devnydhyow o res dhe wul an oberennow towlennys, mes kessedhek Caithness a glewas yn y dhiwettha kuntelles bos gwrys saw unnek ha dew ugens a’n hwegh kans tri ha dew ugens oberenn yw a-res.

Yn keswel gans BBC Alban, Mr Jarvie a leveris: ‘Wosa oll an profyansow a-dro dhe’n traow a yll bos gwrys, dell hevel an brassa lett yw anlowreth an dalgh a askorra pyg. Yth eson ni ow klappya a-dro dhe gavoes jynnweyth nowydh ha gorra moy a’n towlargh y’n gweythres a ewnhe tell, mes ny vydh dihevelepter vyth mar nyns eus dalgh a askorra moy a byg rag gul a’n droaw ma oll. Ny wonn fatell wul kas negys gwella pan vo an kas mar sempel avel hemma – ny yllyn ni ewnhe moy a fordhow bys pan vo gweythva byg nowydh.’

Yma kessedhek dasdesinya Konsel an Ugheldiryow owth hwithra an tybyans a dhrehevel gweythva byg nowydh.

Yn Manow – Manow Hedhyw

Nessa mis y fydh keskan gans ilewydhyon Manow an moyha a-vri dre unn nos hepken. Nebes an bagasow ilow hengovek re beu ow seni yn Hel Albert Ryal ha Lorient ha Morocco a-gynsow ha nessa mis i a vydh dos warbarth war dir aga thre. An brassa hanow yw Scran, a wra ilow hengovek kemmyskys gans tybyansow nowydh. Ynwedh y fydh Skeealyn Vannin yw bagas a levow yn unnik, a wra kanow hengovek yn gis arnowydh hag i ow leverel hwedhlow koth. Ha rag gorfenna an gorthugher y fydh Skeddan Jiarg, onan a’n bagasow an moyha kolonnek a-dryv dasserghyans dons Mannow. Oll anedha a vydh dos warbarth yn Hel Ryal an Villa Marina avel rann Blein na Gaelgey – Blydhen Yeth Manow.

• Derivasow war an hager awel y’n seythen yw passys/
• Nowodhow an Norvys Keltek – Jerry Sethir
• ‘Medhek’ – Nicholas Williams

(Skeusen gans gras dhe Daniel Coey)

Kanow an seythen ma

• “Mordardh” – Graham Sandercock
• “Maggie May’s Hornpipe” – Bucca
• “Dúlamán” – Altan
• “Oll an eskern” – Boywife
• Bolingey music session in 1999
• “Rosen Wynn” – Simon Glanville
• “Naw mab hardh” – Tredanek

Nowodhow an Norvys Keltek

Yn Kembra – MSN

Hendhyskonydhyon re dhiskudhas an brassa chi Romanek kevys bythkweth yn Kembra ha ri dhodho an leshanow ‘Pompeii Port Talbot’.

Konnygyon re dhevnydhyas radar a dhewan an dor ha diskwedhes linennow a vagas a dhrehevyansow kyrghynnys gans fosow dhefensek, yw ynkleudhys le ages meter a-woeles dhe enep an dor yn Park Margam, ha pymp kans dewdhek ha tri ugens meter pedrek.

Yma’n tyller a-ji yn koeswik istorek nevra nag o po arasys po drehevyansow drehevys warnedhi, hag awos henna an magoryow yw gwithys marthus da dell hevel.

Yma dew ragystynnans dhodho, veranda, ha helyow bys dhe stevellow bras keffrys ha drehevyans bras a allsa bos devnydhys avel hel-kuntelles.

Yma govenek dhe gonnygyon i dhe dhalleth palas nessa hav. Ynwedh yma govenek a gavoes brithweyth ha kreftweyth ankisys. Doktour Alex Langlands, professor dhe Bennskol Swansea a leveris: ‘Ni a dybi ni dhe gavoes neppyth ena a’n oes Romanek, mes nevra ny esa hunros dhyn bos neppyth delinys mar kler ena ha gans kemmys a aladewder a dherivadow a-dro dhe’n kynsa milvyldhen wosa krist. An chi bras y honan a via perghennys gans teylu ughel a wrug ostya tus a-vri a-dhiworth tylleryow a-dreus dhe’n empoureth.

Yn Iwerdhon – RTÉ

Milyow a estrenn re beu plansys yn lynn yn Belfast rag assaya daswul an eghenn ena.

Alusenn Gwithans Natur ‘Ulster Wildlife’ re worras dew vil estrenn Europek tevesik ena ha moy ages tri warn ugens mil estrenn yowynk, henwys ‘spat’ yn estrek ena.

Hemm yw an diwettha kamm war-rag yn towlenn vrassa rag daswul ha skoedhya estregi ha krevhe an eghenn peryllys ma. Ester a dhisomdhiskwedhas diworth Lynn Belfast nans yw moy ages kansvlydhen awos gorbyskessa ha kelli an kerghynnedh gwiw ragdha.

Niver byghan anedha a dreusvewas a veu diskudhys gans hwithroryon yn ugens ugens, ha warlergh an diskudhans na Ulster Wildlife a selyas roesweyth a veythrinvaow difresys yn Bangor, Porth Belfast ha Carrickfergus rag gweres daswul an eghenn enesik.

Ester Europek keffrys hag enevales krogenyek an mor erell a wra gwellhe gnas dowr dre sidhla a-dro dhe dhew kans liter a dhowr pub dydh rag kavoes methynnow, ha dre dermyn i a wra kyrghynnedh yw res rag megi puskes yowynk.

Doktour Nick Baker-Horne, rewlyer gwithans morek gans Ulster Wildlife a leveris: ‘Dre’n peder blydhen yw passys, agan meythrinvaow re sewenis, ha ni re dhyskis meur a-dro dhe’n ynjynoryon ekosystem splann ma. Aga lesarveth dhe leur an mor yw an nessa kamm.‘

Yn Alban – STV

Moy a wydh a vydh plansys a-dreus dhe Glasgow y’n vlydhen ma rag gweres lehe dyllansow hag an konsel owth oberi gans bagasow kemmynieth teythyek rag gweres iselhe chanj hin hag ynwedh gweres avonsya an Dowlenn Gwreythres Bewdhiverseth Teythyek.

Towlenn Gweythres Gwydh re beu furvys gans amkan a ynkressya kudhlenn a wydh yn Glasgow diworth hwetek poynt onan kansrann dhe seytek poynt onan kansrann dre blansa gwydh yn tir an konsel a-dro dhe’n sita ynter dew vil hag ugens ha dew vil deg warn ugens.

Ranndiryow a-dro dhe’n sita re beu hwithrys ha leow a vo re beu dewisys rag plansa gwydh yn spasow a wedhek ha spasow trevek. Y fydh amkan dhe’n dowlenn a blansa etek milvil gwydhenn a-dreus dhe ranndir sita Glasgow erbynn dew vil deg warn ugens. An amkanow yw ughelhwasek a-borpos, ha plansa lowr a wydh a vydh gweresys gans bagasow kemmyniethek ha towlennow bodhek. I a vydh devnydhya spasow haval orth tir heb devnydhyans arall, konsow yn stretow trevethek ha parkow-gwari.

Yn Manow – BBC

Yma ragdres nowydh rag dyski Manowek dhe fleghes yn-mes a glassow dre dhevnydhya dafar-son arbennik. Skol Sulby a vydh devnydhya dafar ‘U-Turn Round’ y’ga garth-gwari rag gweres orth studhoryon kestava gans an yeth. Kist ‘U-Turn Round’ yw kist kylghek a vetol yw devnydhys dre stumma dornla yn le a vos kevrennys dhe neb fenten tredan. Tus a yll y devnydhya rag rekordya geryow ha kanow hag ena aga seni.

Susie Brunwick, genys war’n ynys, a gavas arghasans rag an ragdres diworth Gonisogeth Manow avel rann an solempnyans Yeth Vanow Dew Vil Hwegh warn Ugens. Hi a wra ‘bagas gweythres an skol’ gans peswardhek flogh a ober rag avonsya gonisogeth hag ertach Manow. I a erviras prena an dafar orth kost a-dro dhe vil, peswar kans peuns ha rekordya eth son ganso. An kist a vydh gorrys yn y le erbynn penn an vlydhen akademek.

Nowodhow an seythen