• Nowodhow an seythen
• Nowodhow an Norvys Keltek – Jerry Sethir
• ‘Gwragh Dre Dhewy’ – Nicholas Williams

Pyth eson ni ow seni an seythen ma?

“Amm dhymm kares” – Matthi ab Dewi

“Ow avon splann” – Graham Sandercock hag erel

“Kan an cider” – Graham Sandercock hag erel

“Danni ker” – Benjad

“Hayle hop/Chy Ambel/Upton Towans” – Henavek

“Drehafva an loor” – Craig Weatherhill (Mellotron)

“Farwel genes Wella” – Brian Webb

“Ha my ow mos” – Jim Causley

“Sav yn-bann” – Phil Knight

Nowodhow an Norvys Keltek gans Jerry Sethir

Yn Kembra – Herald Kembra

Towlenn rag gweres orth dyskadoryon a woer konvedhes Kembrek yn skolyow kynsa, dhe dhos ha bos dyskadoryon yn skolyow nessa re dhallathas y’n vlydhen ma. Ynwedh, an dowlenn ‘Cynllun Pontio’ a vydh ystynna y weres dhe dhyskadoryon a dhysk yn-mes a Gembra, po an re re beu yn-mes an galwesigeth der pymp blydhen po moy gans mynnes a dhehweles dhodho. An dowlenn a wra provia gober hag i ow trenya.

Lonchys veu yn dew vil hag ugens hag a-dhia an dhallethva ogas ha kans den re beu skoedhys ganso.

Unn skol re waynyas dredho yw Ysgol Bro Teifi. Penndhyskador, Gareth Evans, a leveris: ‘Der aga ferthyans, an dyskadoryon re dhegemmeras skoedhyans a-dhiworth gweresor a-ji y’n skol, mes ynwedh a-dhiworth meni prevys yn-mes. Nebes anedha re gavas soedhow genen ni omma, re erell re wayas war-rag hag oberi yn skolyow nessa erell. An dowlenn ma yw unnik hag effeythus heb dhout.’

Cynllun Pontio yw onan a nebes towlennow yw skoedhys gans eth milvil peuns a arghansans diworth Governans Kembra rag ynkressya an niver a dhyskadoryon ha skoedhoryon-dyski ow tyski dre Gembrek y’n gweythlu. Y’ga mysk; pymp mil peuns avel arghas-gwithans rag gwitha dyskadoryon y’n galwesigeth, arghasans rag ynkressya an niver a dhyskyblon ow studhya Kembrek orth Nivel A rag may hyll skolyow pesya gul stusow pan vo isel an niver a studhoryon, ha stusow rag may hyll dyskadoryon a gows Sowsnek dyski Kembrek.

Yn Iwerdhon – RTÉ

Gour a-dhiworth Konteth Meyo re gowlwrug kerdh hwegh kans mildir diworth Ystanbul bys dhe Goneth Kerry, yn tieskis.

Eamonn Keaveney, trydhek warn ugens bloedh, a’n gwrug rag kavoes y le yn Lyver Kovadhow an Norvys Guiness rag an hirra kerdh dieskis. Ev a dhallathas yn Claremorris, y’n peswara a vis Meurth y’n vlydhen usi passys. Y hyns eth der Turki, Bulgari, Romani, Hungari, Ostri, Almayn, Frynk, Pow Sows, Kembra hag a-dreus dhe Iwerdhon. Wosa kerdhes tri hans ha dew ugens dydh ev re dhrehedhas penntir Dún Mór yn Konteth Kerry, an tyller an moyha west yn Europa.

Ev a leveris: ‘Yma meur a jalenjyow awos anes fisegel, ow dewdroes ha’m keyn yn arbennik. Yth esa kudynnow gans towlenna; an leow may hyllis vy hedhi, leow rag koska, ha leow rag kavoes boes. Yth esa prysyow, yn Hungari yn arbennik yn poether tynn dre hav, may hwrug vy leverel dhymmo ow honan “Agh tru, y fydh hwegh mis moy a hemma. Yma milyow a gilometer gesys.” Es yw dhe vos digolennys awos an pellder, ha res yw dhe gowlwul unn jydh wosa an jydh kyns ha pesya kerdhes.’

Y gespar, Ellie, a gerdhas ganso dre’n kynsa hwegh mis bys dhe Jeneva, hag ev a besyas kerdhes y honan a-wosa. Ev a leveris ev dhe vos grasek a helder a dus a-hys an hyns. Ev a leveris yn aga hever: ‘My re beu ow tybri meur a vara ha keus, froeth ha tesennow-kales. My a wre kampvaow bys Almayn mes a-wosa an gewer a dheuth ha bos nebes re yeyn hag y koskis vy war weliow-dydh yn chiow tus. Tus re beu marthys kuv yn dynnerghi estren y’ga chi ha ri dhymm gweli a dermyn dhe dermyn.

Yn Alban – STV

Kalaallit Nunaat, po Greenland yn Sowsnek, a vydh res yn formel hy brith hy honan kyns pell, pan wodrig ena bagas a eseli an senedh yn Nuuk, an pennsita. An godrik a siw warlergh misyow a wodrosow gans menystrans Trump erbynn an pow. Avel rann an godrik, kadoryer an Bagas Partiow Oll an Senedh a-barth Kalaallit Nunaat, Brendan O’Hara, a wra ri yn formel governans ha Senedh Kalaallit Nunaat gans brith desinys gans Great Scot, kowethas brith yn Keith, Moray. An brith nowydh yw aswonnys ha kovskrifys gans Kovskrifla Brith Alban.

Liwyow an brith yw rudh ha gwynn liwyow baner Greenland, ha gwynnrudh hag yw liw an vleujenn genedhlek, an Dwarf Fireweed.

Yn Manow – BBC Manow

Yma studhyer Ph.D. owth avonsya aswonnvos kows yn yeth Manow dre dhevnydhya S.K., po Skians Kreftus – Artificial Intelligence yn Sowsnek.

Chris Bartley, studhyer Skians Jynn-Amontya yn Pennskol Sheffield re beu owth oberi dhe dhisplegya towlenn jynn-amontya a yll treusskrifa Manowek dre woslowes orth geryow kewsys hag ynwedh kewsel geryow yw diskwedhys orth skrin.

Yma govenek dhodho an dowlenn dhe vos devnydhys avel toul adhyskansek rag gweres dhe dus dyski leveryans, hag ynwedh gweres tus dhall dhe dhevnydhya an yeth skrifys. Ev a grys an dowlenn dhe weres lesta bos amalekhes an yeth der igeri fordhow moy dhe wul fentenyow dyski a yll bos devnydhys gans pubonan oll, pynag a evredhder a vo dhedha, ha hemm a vydh gweres gans oberennow rag dasserghi an yeth.

Nowodhow an Seythen gans Matthi ab Dewi

Dell hevel, yma govenek dhe’n Statys Unys gorra arghans yn sten A Gernow. Moy es dew kans milvil dollar a ylli bos gorrys y’n bal. Byttegyns, yma garmow a “A Trump… na wra settya dalghen y’gan hwel!” Pris kesrannow a gressyas seyth kansrann y’n seythen yw passys wosa an nowodhow ma.
***
Menyster Karryans Lillian Greenwood re leveris bos res porres gwitha tollow war Bons Tamer. Holya kressyans an charj dhe dri feuns a wra hemma ha wosa kaskyrgh gans esel senedh leel ha tus an kyrghyn. Diswaytys yw menystrans an pons na vydh skoodhyans gans mona an governans Breten Veur. I a lever bos kost ewna ha dasenebhe an pons ow kressya awos oos anodho.
***
Yma Tesco ow tiharasa wosa i dhe worra arwodhyow diwyethek y’ga gorvarghas yn Hellys. An kudyn o: nyns o an arwodhyow yn Kernewek – byttegyns sevys yn Kembrek ens. Tesco re wrug aga hemeres dhe ves… byttegyns kaskyrhoryon an taves a lever bos govenek dhedha kavos arwodhyow sevys yn Kernewek y’ga le.
***
Yn kynsa, yth esa Resrudh – lemmyn yma Pennsans neb a wra ombrofya avel Tre Wonisogeth. An dre a vynn poosa war wolyow bras pub bledhen kepar ha Golowan ha Montol. An kestrif a wra lesa a-hys Breten Veur gans Aberfala, Tewynblustri ha Hellys owth ombrofya ynwedh.
***
Henn yw oll rag an seythen ma… y fydh moy nessa seythen.

• Nowodhow an seythen
• Nowodhow an Norvys Keltek – Jerry Sethir
• ‘Boudica’ – Nicholas Williams

Pyth eson ni ow seni an seythen ma?

“Omgomfort” – Hanterhir

“Delyow sevi” – The Changing Room

“Hunrosow” – Julie Elwin

“Reels” – Kilfenora Ceili Band

“Caru pum merch” – Mabon

“Skeus Jakka” – Molly Biscoe

“Tresor” – Rowan Tree

“Eus Keus?” – Gwenno

Nowodhow an Norvys Keltek gans Jerry Sethir

Yn Kembra – BBC Kembra

Towlennow rag an park kenedhlek nowydh yn Kembra deklarys y’n vlydhen usi passys, Park Kennedhlek Glyndwr, re wrug nebes moy a gudynnow yn Powys. Konselloryon ena re leveris bos chons aga Thowlenn Avonsyans Teythyek dhe vos peryllys gans an Awtourita Towlenna nowydh a via rann an profyans.

Towlennn Avonsyans Teythyek a wra gidyans a-dro dhe avonsyans a dir hag isframweyth a-dreus dhe bymthek blydhen herwydh usadow. Mes Awtourita Towlenna nowydh a ynnisa daswel anedhi orth kost a dhew vilvil peuns ha konseloryon yn Powys a lever bos hemma nebes skoellyek.

Konsel Powys re beu erbynn profyans an park kennedhlek nowydh yn tynn, mes a-dro dhe dri ugens kansrann a dus a wrug rann y’n hwithrans yn y gever o unnver gans an tybyans, hag a-varra y’n mis ma Fentenyow Naturel Kembra yw an bagas a’n profyas, a afydhyas i dhe wul nessa hwithrans poblek may hyll tus leverel aga breus bys yn pymthegves a vis Hwevrer. A-wosa, F.N.K. a vydh ri oll an derivadow dhe Wovernans Kembra rag unnverhe an nessa gweythresow.

Yn Iwerdhon – RTÉ

Kynsa a vis Hwevrer yw dydh arbennik yn dydhlyver Iwerdhon. Yth yw kynsa dydh goel Imbolg, onan a’n dydhow-kwartron Keltek, ha rag kristonyon yth yw dy’goel Sanses Brigid, an dhew anedha a dhiskwedh dallethva Wenton pan wra bewnans dasomdhiskwedhes wosa an misyow tewl.

Yn Iwerdhon yma solempnyansow bras a’n jydh ma keffrys hag an solempnyansow a-dro dhe Sen Padraig yw aswonnys gans an norvys oll.

Yn Donegal yma hengov a dhybri ‘poundies’, hag yw avalow-dor brewys, y’n nos ma yn arbennik. An hengov ma yw kevrennys gans dybri boes arbennik dhe’n nos kyns an dy’goel y honan. Ha henna gwrys, an teylu, ha kentrevogyon a dermyn dhe dermyn, a guntella warbarth rag gul krowsow dre wia gwels ha kors. An krowsow ma a vedha gesys war radh an daras-rag po dhe estylenn fenester po dhe’n treudhow yn neb tyller arall yn-dann grysi Sanses Brigid dh’aga benniga ha hi ow treusi dre’n nos.

Hengov arall Sanses Brigid yw dhe gregi kweth po pilenn po snod orth an gordenn syghhe dillas rag kavoes an keth bennigyans. An kweth ma yw henwys ‘Brat Bríde’ po ‘mantell Vrigid’ hag i a veu gwithys ha devnydhys avel kur rag pennow-drog ha klevesow byghan erell dre’n vlydhen.

Yma kevrennow dhe Vrigid gans medhygonieth, gwirvosow a fleghes, fowesigyon, awenek, keginieth hag enevales, bughes yn arbennik. Pub blydhen krowsow nowydh yw gorrys yn skiberyow ha bowjiow may hyllons i difres an enevales.

An krowsow yw mar dha rag an goel may hwrug teyr hwoer a-dhiworth Konteth Wexford dalleth negys y’ga thre rag gul krowsow Sanses Brigid. Nans yw diw vlydhen Nellie Fortune, pymthek bloedh, a dhallathas aga gul rag dendil moy a arghans rag hy foket. Hi a leveris: ‘Yth en vy re yowynk dhe gavoes soedh rann-dermyn yn gwerthji, ha my a erviras dalleth ow negys ow honan’. Lemmyn hi a wra an krowsow gans hy hwerydh Eppie, trydhek bloedh ha Nan, unnek bloedh. I a esedh warbarth orth y wul, wosa dehweles diworth aga skol, hag i ow koslowes orth ilow hag eva te.

Yn Alban – STV

Wosa oll an ahwer a-dro dhe’n kowbalyow nowydh ow pos gwrys gans Fergusson Marine y’n vlydhen usi passys, an kowethas re leveris a-gynsow an nessa gorhel, an Glen Rosa, dhe vos diwettha hwath hag an kost a wrug ughelhe unnweyth arta der seyth milvil peuns. An kost derowel dargenys gans Fergusson Marine o seytek ha peswar ugens milvil, wosa an diwettha ynkressyans an kost a vydh kans, dewdhek ha peswar ugens milvil.

Towlennys veu an Glen Rosa ha’y hwoer-worhel an Glen Sannox dhe vos kowlwrys yn dew vil hag etek, mes an Glen Sannox a dhallathas oberi yn mis Genver dew vil pymp warn ugens ha ny vydh parys an Glen Rosa kyns diwettha kwartron dew vil hwegh warn ugens.

Kate Forbes, iskynsa menestres a leveris bos ‘pur dhiswaytyek’ an kostow dhe ughelhe arta, yn arbennik rag kemmyniethow an ynysow yw res dhedha an gonis kowbal. Hi a leveris: ‘Governans Alban a vydh pesya herdhya orth Fergusson Marine dhe dhelivra, gul menystrans a’n kostow ha bos kler yn leun a-dro dhe’n ragdres hag ev ow kwaya war-tu ha kowlwrians.’

Yn Manow – Radyo Manow

Gonisogeth Vannyn ha Mooinjer Veggey a vydh ostya solempnyans Dydh Yethow-Mamm y’n vlydhen ma ha kowsoryon yethow oll yw gelwys dhe’n goel nessa mis. An hwarvos ma yw rann Blydhen Yeth Manow hag y fydh gwrys obervaow yeth ha kan, displetyansow gonisogethel, gwisk hengovek, hwedhla, ha heb dhout te, koffi ha tesennow. An hwarvos yw heb kost hag y fydh gwrys yn PromSpace, Eglos Methodek Promenade, Douglas, dy’Sadorn an kynsa warn ugens a vis Hwevrer ynter unnek eur ha pymp eur y’n gorthugher.

Nowodhow an Seythen gans Matthi ab Dewi

Fusenyk Nessa Gwerryans an Bys re beu tardhys war dreth yn Kernow West.
Kevys veu yn frosyn yn Porth Treth yn seythen yw passys.
An kreslu a glerhas pubonan aji kans meter.
***
Konsel Kernow a vynn dalleth charjya yn tredhek park kerri le ma nag eus charj y’n eur ma. Yma pymp anedha a-hys an Lergh Kammel. Negysyow diwrosa ena a grys tylli dew beuns an jydh a worr godros warnedhans.
***
Tewedhow agynsow re dhros meur a dhistruyans a hys Kernow. Yth esa hwetek warn ugens mil peuns a dhamaj dhe alusen yn Pennrynn neb a with asenes. Yn gwella prys, pobel guv re ros ogas ha hanter kans mil peuns dhe Salowva Flicka.
***
Konsel an dre Marghas Yow re erviras hedhi usya an tyller media sosyel X… neb a vedha henwys Twitter y’n termyn yw passys. Konseloryon ena a grys y vos owth oberi erbyn aga kryjyansow. Marghas Yow yw an kynsa konsel yn Kernow dhe wul yndellma.
***
Henn yw oll an seythen ma – y fydh moy nessa seythen