Month: December 2025

An Radyo 055 – Towlen Kalan an Vledhen

  • Jerry Sethir – Daswel Nowodhow an Norvys Keltek 2025
  • ‘De Halan an Vledhan’ – Nicholas Williams

Kanow an seythen ma

  • “New year jig” – Ahanan
  • “Mir yn mysk an ergh” – Tir ha Tavas
  • “Tresor” – Gwenno
  • “Kan Jack” – System Son Kernow
  • “Jigs” – Alan Pengelly
  • “Leurlenn Ergh” – Graham Sandercock
  • “Tan y’n golon” – Brian Webb
  • “Ro dhyn kres” – Skwardya
  • “A ‘challuinn” – Fleghes St Ann’s College
  • “Auld Lang Syne” – Colm R McGuinness
  • “Tri skoler/Mrs Parkyn’s/North Hill Jig” – Cam Kernewek

 

Nowodhow an Norvys Keltek

Yth esa meur a janjyow y’n gonisogeth an powyow Keltek y’n vlydhen ma. Nebes an brassa a hwarva yn Kernow, mes yth esa avonsyans y’n powyow keltek erell;

Yn Kembra

Devnydhyans yeth Kembra gans klapporyon Rygbi o doutys nebes dhe dhalleth an vlydhen wosa bos leveris prederow a-dro dhe dhevnydhya an yeth rag an kesstriv ‘Hwegh Kennedhel.’ Mes yn sojetys erell an Yeth o pur yagh hag yth esa ambosow dh’y dhevnydhya moy. An fylm ‘Havoc’ a veu fylmys yn Kerdydh gans sterennow Tom Hardy ha Forest Whittaker, ha lewys gans lewyer kembrek, Gareth Evans, ha diskwedhys dre Netflix.

Ynwedh yth esa towlenn-bellwolok nowydh rag fleghes yn Kembrek dhe benn an vlydhen, selys orth ki Ostralek ‘Bluey’ ha fylm Nadelik bywekhes a-dro dhe garow yowynk yn Kembrek henwys ‘Nolig’ ha’y deskrifans yw ‘hwedhel hweg a gerensa ha bos warbarth.’

Ordenoryon an Diskwedhyans Kembrek Ryal a veu gobrys a’ga omrians dhe yeth Kembra rag towlenna, desinya ha gul proviansow rag Yeth Kembra y’ga hwarvos.

Rag skoedhya Kembrek yn skolyow, Senedh Kembra a wrug reyth rag surhe dyskyblon oll yn Kembra dhe worfenna adhyskans skol avel ‘devnydhoryon anserghek Yeth Gembra.’

Gorsedh Kembra yn Eisteddfod Maes dhe amal Wrexham a dhegemmeras onan ha dew ugens den, seyth warn ugens yn gwisk glas ha peswardhek yn gwisk gwyrdh. Hag yth esa neppyth nowydh yn gonisogeth ilowek gans an kynsa Piwasow Ilow Du Kembrek. An hwarvos, tasegys gans Shirley Bassey, Levi Roots ha Sir Nick Young, a veu gwrys rag solempnya an roas, delanwes ha kevro a artydhyon dhu yn Kembra.

Yn Iwerdhon

Yth esa avonsyans yn Yeth Iwerdhon pan junyas Skol gynsa Sen Malachy yn Belfast an ragdres Scoil Spreagtha. Yma a-dro dhe beswar ugens skol y’n ragdres lemmyn gans a-dro dhe bymthek mil dyskybel. Ordenys gans an kowethas yeth Gael Linn an ragdres a veu gwrys rag kennertha skolyow a dhevnydh Sowsnek dhe dhevnydhya Iwerdhonek ynwedh. Mes yth esa preder a-dro dhe appoyntyans a Sowson a-dhiworth Newcastle avel pennlewyer Pennskol Galway drefenn na wodhya ev Iwerdhonek vyth. Ev a avowas dhe dhyski an yeth wosa degemmeres an soedh.

An Yeth a veu degemmerys nebes moy yn novys politek y’n vlydhen ma wosa bos devnydhys Iwerdhonek y’n kynsa prys bythkweth y’n Chi Kemmyn Predennek yn govynn dhe’n Pennmenyster, ha Konsel an Sita Belfast dhe wul polisi nowydh dhe dhevnydhya an yeth yn formel. Ynwedh yth esa erivirans gans Governans RU dhe gildenna lagha erbynn devnydhya neb yeth nag yw sowsnek yn lysow Iwerdhon Gledh.

Mes brassa nowodhow a-dro dhe’n Yeth y’n vlydhen ma o an ervirans dhe dhevnydhya Iwerdhonek y’n arwoedhweyth oll yn Gorsav Kres Meur yn Belfast. An DUP a veu serrys dres eghenn gans an ervirans drefenn bos gwrys gans unn venystres heb bos dedhlys gans an governans oll, hag i a dhervynnas daswel breusyek yn y gever.

Mes yn nowodhow lowenna, Kovadh y’n Norvys Guiness nowydh a veu gwrys yn Fleadh Cheoil na hEireann yn Wexford y’n vlydhen ma rag an brassa band ceili y’n norvys.

Yn Alban

Nyns yw klewys nowodhow meur a-dro dhe Yeth Albanek, mes y’n vlydhen ma, darlesa dre Yeth Alban a dhegemmeras onan poynt eth milvil a beunsow rag omdhrehevel wosa seweni fylm Drogober BBC Alba ‘An t-Eilan’. Ynwedh, an Kynsa fordh-vardhonieth wodhalek bythkweth yn Alban a veu lonchys yn ynys Skye.

Den yw an brassa ikon yn Alban martesen, Syrr Billy Connolly, a omdhiskwedhas y’n nowodhow lieskweyth, ow solempnya y dressa ha peswar ugens pennbloedh dhe’n tressa warn ugens a-vis Du . Tus a dhannvonas trubyttow hag ev a diskwedhas artweyth, tanow aga havadowder, selys orth y gnas yn y vloedhow yowynkka.

Yn Glasgow, dhe’n hweghves ha seythves a vis Gwynngala yth esa Pennseythun an ‘Big Yin’ rag y enora avel rann a solempnyans a’n eth kans degves ha dew ugens pennbloedh an sita.

Yn Manow

Yth esa tus yowynk ow tiskwedhes gonisogeth Manow dhe’n norvys y’n vlydhen ma. Bagas yowynk dons a-dhiworth Manow a veu dewisys rag donsya y’n Fest Dons Kennedhlek ‘Udance’ y’n kynsa tro, Mera Royle, telynores, a veu diskwedhys orth skrinyow y’n sportva kyns keskan ‘The Who’ y’n sportva an ‘Hollywood Bowl’ yn Los Angeles, bagas yowynkneth Manow ‘Scran’ eth yn Hel Ryal Albert yn Loundres yn mis Du, wosa argevrohow hel gans negysyow, alusennow ha tus erell rag gul rann yn ‘Music for Youth Proms’ ena. Hag an kynsa gwari-kan skrifys yn Manowek a veu profys y’n vlydhen ma ynwedh, wosa komposydh an moyha a-vri yn Manow, Matthew Warren, dhe leverel bos war y dowlenn dh‘y wul.

An Radyo 054 – Towlen Nadelik

  • Kegi rag teylu ha kowetha gans Esther
  • ‘Nadelik’ – Nicholas Williams
  • George ha Samantha – Nadelik

Kanow an seythen ma

  • “Tas Nadelik, dos a wra” – Skwardya
  • “Taw yw an nos” – Changing Room
  • “Ughelvar” – Brenda Wootton
  • “Tha e tighinn” – Sheena Anderson
  • “Nadelik Lowen Byghan” – Matthi
  • “Klew Kannasow, Nev a gan” – Keur Heb Hanow
  • “Shinyn ny Deiney” – Bunscoill Ghaelgagh / Annie Kissack
  • “Nadelik lowen” – Matt Blewett
  • “Leurlenn ergh” – Graham Sandercock
  • “Nadelik lowen” – Ben Harris
  • “Nadelik lowen” – Tir ha Tavas
  • “Ughelvar ha gwin” – Matthi
  • “An Nadelik ma” – Fiona O Cleirigh
  • “Ty yw gis-dhonsyer, melder” – Phil Knight

 

An Radyo 053

  • Nowodhow an Norvys Keltek – Jerry Sethir
  • ‘Jory Stephenson’ – Nicholas Williams

Kanow an seythen ma

  • “Ughelvar” – An Dhew Vola
  • “Karol Pennsans” – Klass an Hay
  • “Klegh a sen” – Tallessyn ha Leyalyn
  • “Oíche chiúin” – Colm R McGuinness
  • “Steren a-wartha” – Hwerydh Eledh
  • “A virgin most pure/Koad ar c’hoad” – Bucca
  • “Nadelik Lowen” – Tir ha Tavas
  • “Karol Karol Kristyon” – Keur Heb Hanow
  • “Nadelik lowen, kas a dhiwedh” – Matthi
  • “Unn werghes pur wynn” – Penglas
  • “Gwel yn mysk ergh an gwav” – Corncrow
  • “Kan wassel” – Loveny Male Voice Choir

Nowodhow an Norvys Keltek

Yn Kembra – BBC Kembra

Arghans re beu ambosys rag lettya unn dowrgleudh yn Kembra a gelli y dhowr oll. Dre’n gewer sygh dres eghenn y’n mis Meurth yw passys, yth esa nebes preder a-dro dhe dhowr ow tos ha bos pur skant y’n Dowrgleudh Monmouthshire ha Brecon, dew kans pymp warn ugens bloedh.

An dowrgleudh a wra hyns pymthek warn ugens mildir y hirder der Park Kennedhlek Bannau Brycheiniog ha Tirwel Diwysyk Blaenavon; Tyller Ertach an Norvys. Mentenans an dowrgleudh ha’n negysyow a-dro dhodho a wra a-dro dhe vil soedh, hag a-dro dhe dri milvil tremenyas a wodrig orto pub blydhen. Dres oll an dowrgleudh a wra deg warn ugens milvil peuns rag erbysieth Kembra.

Yth esa godros dhe’n nivel a dhowr y’n dowrgleudh awos finwedhyans a’n myns a dhowr a allas bos removys diworth Avon Usk a’n mag, dre’n prys sygh. Heb nivel da a dhowr, yma argol a yetys dowr ow tos ha bos sygh ha folsa, ha ladresow ow tos ha bos tegys.

Lemmyn, kespareth ynter governans Kembra ha’n Trest Avon ha Dowrgleudh re beu unnverhes rag provia hanter milvil peuns pub blydhen dre bymp blydhen rag surhe provians a dhowr dhe besya yn fast. A-varra y’n vlydhen ma, gorsav-pompya Manoravon a veu nowydhhes orth kost a-dro dhe bymp milvil peuns rag surhe nivel an dowr bys dhe Wenton dew vil hwegh warn ugens, mes moy a ober yw res rag pesya an surheans pella y’n termyn a dheu.

 

Yn Iwerdhon – Irish Times

Herwydh derivas a veu leverys yn dy’Yow usi passys, ny wra Iwerdhon rann y’n Kesstriv Kan Europek nessa blydhen, ha ny vydh RTÉ darlesa an kesstrif. An derivas ma yw gorthyp dhe’n ervirans gans an kessedhek a orden an kesstrif dhe asa Israel dhe wul rann.

Y’n derivas dy’Yow, kannas RTÉ a leveris bos ankemmeradow Iwerdhon dhe wul rann awos ‘koll a vewnans euthyk yn Gaza ha’n barras dengerensedhek ena,’ hag ynwedh awos prederow a-dro dhe ladhans a journalysi dre’n vresel ha naghans ow pesya a asa journalysi y’n pow.

Yn kuntelles dy’Yow yn Geneva, Unyans Darlesa Europek a wra an kesstrif a erviras ma nag o res dhe ragleva orth an mater a gomprehendyans Israel y’n hwarvos yn dew vil hwegh warn ugens.

A-varra y’n vlydhen ma, RTÉ, keffrys ha nebes negysyow-darlesa erell, a afydhyas aga mynnas a nagha gul rann y’n kesstrif mar pe komprehendys Israel. Negysyow-darlesa poblek yn Spayn, Iseldiryow ha Sloveni a afydhyas na vynnsens i gul rann ynwedh.

An BBC re leveris i dhe besya gans towlennow dhe dharlesa an kesstrif nessa blydhen, yn unn leverel i dhe skoedhya ervirans kuntellek eseli an UDE. Yn derivas res a-gynsow i a leveris bos res a weytha rewlyow an UDE ha bos dalghus.

Pennlywyer Israel, Isaac Herzog, a leveris ev dhe vos pes da y vro dhe wul rann arta hag yma govenek dhodho an kesstrif dhe besya solempnya gonisogeth, ilow, ha kowethek ynter kenedhlow.

 

Yn Alban – STV

Konseloryon yn Falkirk re glewas ober ow pesya rag treylya gweythva kyns ‘Irn-Bru’ yn kresenn dyski skentoleth ertachek dhe vos kowlwrys yn gwenton dew vil seyth warn ugens. An kowethas a wra an diwes a-vri, A.G.Barr, a dhegeas aga gweythva ena y’n nawves degblydhen, hag an drehevyans re beu andevnydhys a-dhia an termyn na.

Ricahrd Miller, lywyer an ragdres dhe dhasdhevnydhya an drehevyans a gewsis gans eseli Konsel Falkirk ha leverel an dowlenn dhe wul bewekter nowydh y’n tyller.

Desedhys yw an drehevyans dhe Yet-Dhowr Hwetek orth dowrgleudh Forth ha Clyde, hag an nowydhheans dewdhek poynt naw milvil peuns y gost ena a wra kresenn rag an bagas Kyrghynnedh Ertach ha Dowrgleudh Alban, ow provia spas rag dyski skentoleth hengovek drehevel ha gwithans.

Mstr. Miller a leveris orth konseloryon bos Falkirk dhe golonn an Domhwelans Diwysyansek hag yma skentoleth a’n par na y’n le na hwath nebes yn-dann an enep.

Yma kynsernethow ser men pur sewen ow pos gwrys gans Kyrghynnedh Istorek Alban yn Stirling y’n eur ma, ha gwirhaval yw i dhe waya dhe Falkirk wosa bos kowlwrys an drehevyans avel rann an ragdres.

Mstr. Miller a leveris: ‘An termyn a-dheu rag agan dowrgleudhyow ha’gan kastylli hag ertach a greg orth an skentoleth ma rag dyghtya orth challenjyow a janj-hin.’

 

Yn Manow – BBC Manow

Kresenn nowydh rag ewnhe ha dasnowydhhe traow haval orth mebyl re igoras yn kresenn eylgylghya ha skoellya yn Braddan yn est a Vanow. Ragdres-prevyans yw, usi ow pos gwrys dre dri mis, hag kesoberyans yw gans an bagas Gwer yn Krowjiow a’n North. An ragdres a vydh ewnhe daffar koth avel gorthwenon dhe’n gonisogeth ‘tewlel dhe-ves’ a vewnans arnowydh dhe’n ynys.

An Radyo 052 – Digresennans

  • Digresennans gans Esther Johns
  • Nowodhow an Seythen
  • Nowodhow an Norvys Keltek – Jerry Sethir
  • ‘Arhenas’ – Nicholas Williams

Kanow an seythen ma

  • “Mir yn mysk an ergh” – Tir ha Tavas
  • “I Wish it could be Christmas” (yn Kernewek) – Matthi ab Dewi
  • “Dolig du” – Gwyneth Glyn
  • “Aran boat/Ker Syllan” – The Rowan Tree
  • “Klew orth an son” – Keur heb hanow
  • “Klegh” – Gwenno
  • “Bishop’s Jig/Hernan Wynn/An Marrek” – Ros Keltek
  • “An nadelik ma” – Fiona O’Cleirigh
  • “Meriasek” – Corncrow
  • “Etek ha dew ugens” – Asteveryn
  • “Unn vaghtedh dhibegh” – An dhew vola

Nowodhow an Norvys Keltek

Yn Kembra – BBC Kembra

Fylm bywekhes a-dro dhe garow yowynk a vydh diskwedhys y’n kynsa tro yn Kembrek nessa mis.

Hanow an fylm yw ‘Nolig’ ha’y deskrifans yw ‘hwedhel hweg a gerensa ha bos warbarth.’ An fylm re beu ordenys gans S4C yn kespareth gans BBC Iwerdhon Kledh ha TG4 hag y fydh diskwedhys yn Iwerdhonek ynwedh.

Askorrys veu gans Studhvaow Taunt selys yn Belfast ha’n kynsa diskwedhyans a vydh an peswara a vis Kevardhu.

Máire Uí Choisdealbha, pennskrifores ha desedhegor a leveris an kesoberyans dhe dhri warbarth ‘kemmysk marthus a roas gwriansek ha drollans gonisogethel a-dhiworth Kembra hag Iwerdhon a vydh gorhana teyluyow dre vlydhynyow yn termyn a dheu.’

An levow y’n fylm yw gwrys gans Osian Snelson avel Nolig, Marged Llwyd avel Siân, Clare Hingott avel Siriol, Dion Davies avel Daid ha Dafydd Emyr avel Cawr-Garw.

Sioned Geraint, desedhegores a dhalgh rag fleghes ha studhoryon yn S4C a leveris ‘Galloes lonchya an fylm ma y’n keth dydh der S4C ha TG4 yw perfeyth.’

Yn Iwerdhon – RTÉ

Pennlewyer Ukrayn Volodymyr Zelensky re wodrigas orth Iwerdhon y’n kynsa tro y’n seythun ma, gans y wreg Olena. Ev a wrug kuntelles gans an Taoiseach hag ynwedh metya gans Catherine Connolly, ynwedh ev a gewsis a-rag an dhew chi a’n Oireachtas.

Taoiseach Micheál Martin a dhynnerghis an godrik, ha leverel Iwerdhon dhe dhiskwedhes skoedhyans fast orth Ukrayn dhe dermyn pur a-vri rag towlenn kres ynter Ukrayn ha Russi. Ev a leveris ynwedh an godrik dhe aswonn kevro a dalvos ughel a’n kans hag ugens mil a Ukraynyon re hwilas harber yn Iwerdhon.

Keffrys ha’n Taoiseach, Mstr. Zelensky a vetyas gans Kowsva Erbysiethek Ukrayn-Iwerdhon, Tánaiste Simon Harris ha Menystres a Hwarvosow Estrenyek, Helen McEntee.

Rag surhe diogeledh dre’n godrik, Chi Leinster a veu deges rag pubonan saw tus a res.

Yn Alban – STV

Dororydhyon re beu res chons pur anusadow dhe hwithra an termyn usi passys dororiethel yn Alban hag i ow tielvenna meyn a veu tardras a-dhiworth an Fols Glynn Meur der hwithrans rag towlenn dowrgreunyans.

An Fols Glynn Meur yw an brassa fols dororiethel y’n R.U.; moy ages mil mildir a-hys ha dew ugens kilometer y dhownder. Yth ysytynn ev a-dhiworth Iwerdhon der Alban bys dhe Norgagh. Nyns yw kavadow an meyn herwydh usadow drefenn i dhe vos kudhys gans dowr Loch Ness, Loch Oich ha Loch Lochy.

An golonnenn a veyn a veu tennys diworth an Fols Meur avel rann a hwithransow ow pos gwrys kyns drehevel drehevyansow rag Towlenn Nerth Nowydhheadow yn tyller Coire Glas dhe amal Loch Lochy.

Godhonydhyon diworth an Hwithrans Dororiethel Predennek (HDP) a veu res spas a studhya deg meter a veyn a veu tennys diworth downder ynter deg warn ugens ha dew ugens meter. I a leveris an meyn dhe brofya chons a gonvedhes moy a-dro dhe’n fordh mayth ober folsow a’n par na hag an fordhow may hwra chanjya lin ow tos a-dhiworth downder bras karregi nes dhe’n enep.

Romesh Palamakumbura, dororydh gans HDP a leveris: ‘Tyller-fols pur goth yw ha furvys o avel rann kynsa furvyans Alban, nans yw a-dro dhe beswar kans milvil a vlydhynyow. Dasvewhes o dre’n oes Karbonyferus, nans yw a-dro dhe tri hans milvil a vlydhynyow, hag arta dre igorans Mor Atlantek, ha dredho ni a yll gweles ha konvedhes argerdhow elvennek krestenennek.

Yn Manow – Manow Hedhyw

Petisyon a wovynn orth rewlyow nowydh rag herdhya gorvarghasow yn Manow dhe wertha moy a askorr diworth an ynys, a vydh prederys gans Tynwald y’n mis ma.

An petisyon, dallethys gans John Wannenburgh ha skoedhys gans Kesunyans Tiogyon Kennedhlek Manow re dhegemmeras moy ages mil, eth kans hanow a-dhia y dhallethva yn hav y’n vlydhen ma, wosa prederow a-dro dh’y styr a-dreus dhe dermyn hir rag diogeledh boes dhe’n ynys.

An mater a veu herdhys war-rag a-varra y’n vlydhen ma pan dhiskudhas Menester a-barth Kyrghynnedh, Boes hag Ammeth bos saw hwegh kannsrann a voes gwerthys yn Manow askorrys yn Manow.

Skoedhoryon an petisyon a lever bos an niver na isel yn euthyk yn ynys a yll askorra kig, askorr lethek ha losow-kegin ughel aga gnas, hag yma anvantolans y’n gadon-brovia a wra dhe’n ynys goliadow.

An petisyon a bys a lagha nowydh rag gul dhe bub gorvarghas ow kwertha traow war’n ynys dhe ‘gavoes, gwertha hag avonsya askorr Manowek mayth yw ev kavadow war estylennow, y’ga mysk askorr kavadow yn sesonek.

NOWODHOW AN SEYTHEN

An Governans re leveris dhe Gernow bos fordh war-tu ha digresennans downna heb kavos mer. Holya a wra deg bledhen ow strivya erbyn kernow ha dewnens dhe vos kesunyes yn neb fordh po ken. Yth esa kaskyrgh dew vil ha hwetek dhe Bons Polson erbyn kesunya diw bastel vro politek dres an Tamer. Yth esa Bernard Deacon yn mysk an bobel an jydh na.
<<bernard>>
Y fydh moy an hwedhel ma kyns pell y’n dowlen ma.
***
Kreslu Kernow re settyas dalghen y’n hwegh ugens person ha dew hag i owth assaya lettya linennow konteth… po county lines. An bobel ma a dhre drugys a-ji dhe Gernow dre usya pobel yowynk.
An oberans ma a dhuryas seyth dydh ha kres anodho veu gorrys war an hyns horn ha gorsav Aberplymm.
****
Yma kressyans bras y’n myns a bobel trigys heb to yn Kernow. Sen Petrocs a lever dell esa kans tredhek ha dew ugens mis Hedra. Henn o kressyans dre bymthek kansrann warn ugens. Yma an alusen ow lonchya y gaskyrgh rag seson an gewer yeyn.
***
Ajenteth Efanvos Europ re henwis Porth Efanvos Kernow rag previ teknolijieth nowydh rag jynnow neyjya ughsonek.
An ragdres a vynnsa usya an hyns tira dhe Dewynblustri. An ragdres a vydh owth assaya fordhow dhe vos dhe efanvos heb system lonch tradyshonal.
***
Henn yw oll an seythen ma… y fydh moy nessa seythen